|
4. TU TẬP TRONG THIỀN VIỆN
Theo thông lệ Á Đông, những đệ tử nhỏ tuổi vào tu trong chùa hiếm khi do tự ý; mà thường là tuân theo mong muốn của cha mẹ; nhưng họ xem mong muốn này như là của mình đến độ nó trở thành động lực thôi thúc của chính họ. Nếu ngược lại thì họ sẽ không thể nào thấy được thỏa mãn, vì đời tu sĩ xem ra chẳng có gì hấp dẫn; sống rất vất vả, thiếu thốn trăm bề, nhưng cảnh nghèo nàn vật chất đó được bù đắp bằng sự phong phú nội tâm đến nỗi họ sẽ không chịu đổi lấy một lối sống nào khác.
Ngoài số đệ tử trên, còn có những người đến học tập trong thiền đường (phòng tập thiền) của các thiền viện; họ gồm đủ đẳng cấp đang chuẩn bị vào nghề hoặc đã qua được khóa huấn luyện, trong số đó có các nghệ sĩ thuộc nhiều bộ môn. Những người này đến ở đây một thời gian do ý thích nhưng cũng do tinh thần Thiền lôi cuốn và tin rằng có tiếp xúc gần gũi thì Thiền mới đem lại cái mà họ không thể bỏ lơ vì rất có ích không những cho nghề nghiệp mà cho cả bản thân họ nữa.
Các đệ tử lớn tuổi này đã vốn được un đúc bởi kinh nghiệm sống hoặc qua nghề nghiệp, nên có lẽ đã chứng tỏ được khả năng của họ. Điều đó có giá trị giúp họ được tuyển nhận và được vị Thầy chọn riêng ra. Họ đã sẵn có một tầm trách nhiệm khá rộng và có thể cũng đã trải qua một quá trình rèn luyện ý chí và tâm trí một cách nghiêm khắc. Điều đáng nói là việc rèn luyện này rất được xem trọng, vì việc mà họ muốn học tập trong thiền viện, tức là thiền định, cần đến khả năng tập trung vào có mỗi một điều trong nhiều giờ, nhiều ngày hoặc suốt nhiều tuần; do đó, trước hết họ phải có ý chí vững bền cũng như một tâm trí minh mẫn. Loại người dễ cảm xúc sẽ thấy việc này là quá khó khăn; và dù làm đi nữa, có thể họ cũng chẳng đạt được chút tiến bộ nào.
Một yếu tố thuận lợi là người Nhật ngay từ thuở nhỏ đã tập ghép mình vào khuôn phép kỷ luật. Người Âu Tây hẳn sẽ ngạc nhiên thắc mắc vì hầu như không thể biết được người Nhật phải tốn bao nhiêu thời gian để kềm chế và uốn nắn những cử chỉ mà bất quá có thể xem là không được đẹp, thiếu thẩm mỹ; thí dụ như đóng cửa mạnh tay. Ở Á Đông cổ truyền, việc này không được cho là sự bộc lộ cá tính mạnh bạo, cũng không được xem là một sơ xuất chẳng có gì nghiêm trọng. Không như người Âu Tây, bất cứ ai được giáo dục theo truyền thống Á Đông mà làm một việc như thế sẽ không đổ lỗi cho hoàn cảnh hoặc tự bào chữa là do đầu óc rối ren. Người đó sẽ quay lại cửa, mở ra rồi đóng lại nhẹ nhàng và nói: "Xin tha lỗi cho tôi". Từ đó, người này khi đóng cửa sẽ cẩn thận hơn. Hoặc có người không nhận một gói đồ đã hấp tấp xé toạc ra, rồi vất dây và giấy gói đi; sau đó mới thấy mình "mất thể diện" vì nôn nóng và tò mò. Lần đến, người này bình tĩnh hơn, từ tốn mở dây và giấy gói đặt sang một bên, rối mới xem đồ vật bên trong. Hoặc đang mong thư quan trọng, bỗng nhận được, người ta dễ rơi vào trạng thái cuống quít xé toạc thư ra và vội vàng đọc nó. Bởi vậy, người ta phải kềm mình lại, để thư qua một bên và quay sang làm việc khác cho đến khi sự háo hức lắng yên gần như quên hẳn lá thư; lúc đó mới đưa tay cầm lá thư và dịu dàng mở ra như thể phong bì là một vật quý giá.
__________________
|