14-09-2008, 08:51 PM
57991135 Cạch !
Tham gia: Feb 2008
Äến từ: VN
Bà i gởi: 1,152
Thá»i gian online: 3 tuần 0 ngà y 14 giá»
Thanks: 359
Thanked 1,686 Times in 186 Posts
Nam Quốc SÆ¡n HÃ
Nam Quốc SÆ¡n HÃ
Tác giả : Yên Tá» Cư SÄ© Trần Äại Sỹ
1. Lá»i Tá»±a
Thư viết cho tuổi trẻ tá»™c Việt vá» những nguồn tà i liệu để tìm hiểu cuá»™c Bắc-phạt thá»i Lý
(Dẫn nháºp bá»™ Nam Quốc SÆ¡n Hà )
Những giòng dưới đây tôi viết dà nh cho tuổi trẻ Việt, chưa có chút vốn vá» thư tịch cá»§a chiến thắng Bắc phạt thá»i Lý, đánh chiếm các châu Ung, Liêm, Dung, Nghi, Bạch. Mong những báºc cao minh bá» qua. Chẳng nên báºn tâm.
Trân trá»ng.
Các bạn trẻ thân.
Các bạn đã từng nghe, từng Ä‘á»c sÆ¡ lược vá» những chiến công hiển hách cá»§a tổ tiên ta, trong khoảng thá»i gian hai chục năm (1057-1077), Bắc tiến, đánh chiếm các châu Ung, Liêm, Dung, Nghi, Bạch cá»§a Tống và o thá»i Lý. Nam bình Chiêm Ä‘em các châu Ma-linh, Bố-chÃnh, Äịa-lý và o bản đồ Äại Việt. Bây giá» các bạn được Ä‘á»c toà n bá»™ huân nghiệp nà y trong bá»™ Nam-quốc sÆ¡n hà . Äây là bá»™ sách, mà tôi đã dùng hết tâm huyết để thuáºt lại. Toà n bá»™ gồm 5 quyển, gần 2500 trang, lần đầu do viện Pháp-à xuất bản, nhà Äại-Nam Hoa-kỳ ấn hà nh. Bốn chữ Nam-quốc sÆ¡n hà , tôi lấy trong bà i thÆ¡ đánh Tống cá»§a ngà i Thái-úy Lý Thưá»ng Kiệt.
CÅ©ng trong việc ca tụng tổ tiên ta trong công cuá»™c giữ nước, mở rá»™ng lãnh thổ, dưới triá»u Lý, và o khoảng thá»i gian trước bá»™ nà y 40-60 năm. Äó là các bá»™ :
Anh-hùng Tiêu-sơn,
Thuáºn-Thiên di sá»,
Anh-hùng Bắc-cương,
Anh linh thần võ tộc Việt,
Äối vá»›i các độc giả cao minh, bà i viết dưới đây dưá»ng như vô Ãch. Tuy váºy tôi thấy cần phải viết, để độc giả trẻ tuổi, thá»i thÆ¡ ấu ở ngoà i lãnh thổ Việt-Nam, hoặc sống trong nước, nhưng không có dịp hiểu rõ hÆ¡n những vấn đỠtrong sách. Äó là vấn đỠnhững nguồn tà i liệu mà tôi dùng để sưu khảo, là m khung chÃnh yếu, dá»±a và o đó, xây dá»±ng tác phẩm.
Nguồn tà i liệu chia là m bốn loại:
1. Tà i liệu Việt-Nam.
Nói đến tà i liệu Việt-Nam, tôi buồn lắm các bạn ạ, vì cuá»™c Bắc phạt cá»§a ta trong thá»i Lý có đến 6 lần khác nhau, mà khi tôi nói ra, ngưá»i ta không tin. Những vị có kiến thức Ä‘á»c được sách cổ cá»§a ta, cá»§a Trung-quốc thì coi đó là sá»± thưá»ng . Khi tôi nói, các vị ấy trêu tôi Biết rồi, khổ lắm nói mãi. Còn những ngưá»i không biết thì phá»§ định, là m gì có. Thá»±c đúng như sách Trung Dung nói "Tiểu nhân bất cáºp, quân tá» quá chi".
Bây giỠtôi xin cố gắng trình bầy.
Nguồn tà i liệu nà y gồm có ba :
Nguồn thứ nhất, do tiá»n nhân tôi để lại. Hầu hết chép tay, hoặc in má»™c bản.
Nguồn thứ nhì do ngưá»i Pháp sưu tầm, cất tại thư viện Paris.
Nguồn thứ ba, ngưá»i Trung-quốc cất giữ tại thư viện Thượng-hải, Bắc-kinh, Quảng-Äông, Quảng-Tây, Vân-Nam, Quý-châu và Hồ-Nam.
Váºy những tà i liệu nà o tôi căn cứ và o đó, viết bá»™ Nam-quốc sÆ¡n hà ? Dưới đây tôi xin liệt kê. Những tà i liệu nà o tôi kê trước, thì chÃnh yếu hÆ¡n các tà i liệu liệt kê sau.
1.1.– Khâm-định Việt sá» thông giám cương mục (KÄVSTGCM),
do cụ Phan Thanh-Giản là m tổng tà i. Nhóm sá» thần bắt đầu biên táºp và o niên hiệu Tá»±-Äức thứ 9 (BÃnh-Thân, 1856). Hoà n thà nh niên hiệu Kiến-Phúc nguyên niên (Giáp-Thân, 1884). Ná»™i dung chia ra:
1.1.1. Quyển đầu, chép các sắc chỉ, tấu chương, thể lệ.
1.1.2. Tiá»n biên 5 quyển, chép từ Hồng-Bà ng đến Tháºp-nhị sứ quân.
1.1.3. ChÃnh biên, 47 quyển, chép từ Äinh Tiên-Hoà ng đến Lê Mẫn-Äế.
Trong đó bút tÃch ngoại tổ cùng phụ thân phát biểu ý kiến, phê chằng chịt khắp má»i trang. Năm 1973, sợ để trong nhà , có khi bị mất, bị cháy. Tôi tặng cho phá»§ Quốc-vụ-khanh đặc trách văn hoá. Äầu quyển nhất, tôi dà nh ra mưá»i lăm trang đánh máy, chỉ rõ cho độc giả biá»t nguồn gốc bản nà y cá»§a gia đình tôi được lưu truyá»n như thế nà o. Sau đó má»—i khi cần dùng, tôi lại tá»›i mượn vá» sưu khảo. Từ năm 1975, tôi dùng bản cá»§a thư viện Paris. Trong khi dẫn chứng, tôi viết tắt là KÄVSTGCM.
1.2. Äại-Việt sá» ký (ÄVSK)– Äại-Việt sá» ký toà n thư (ÄVSKTT).
Bá»™ Äại-Việt sá» ký, do Hà n-lâm-viện há»c sÄ©, kiêm Quốc-sá» viện giám tu, Bảng-nhãn đại khoa niên hiệu Thiên-Ứng ChÃnh-Bình thứ 16 Ä‘á»i vua Trần Thái-Tông (Äinh-Mùi, 1247) Lê Văn-Hưu soạn; chép từ Triệu Äà đến Lý Chiêu-Hoà ng. Bá»™ nà y hoà n tất và o tháng 6 niên hiệu Thiệu-Long nguyên niên (Nhâm-Thân, 1272), Ä‘á»i vua Trần Nhân-Tông.
Niên hiệu Diên-Ninh thứ nhì Ä‘á»i Lê Nhân-Tông (Ất-Hợi, 1455), vua sai Quốc-sá» tế tá»u bác sÄ© Phan Phu-Tiên soạn quốc sá». Phan Phu-Tiên chép nối tiếp bá»™ Äại-Việt sá» ký cá»§a Lê Văn-Hưu, tức từ niên hiệu Kiến-Trung nguyên niên Ä‘á»i Trần Thái-Tông (Ất-Dáºu 1225) đến khi quân Minh bị Ä‘uổi vá» nước (1428). Vì váºy bá»™ sau nà y được mang tên là Äại-Việt sá» ký tục biên (ÄVSKTB).
Niên hiệu Hồng-Äức thứ mưá»i (Ká»·-Hợi, 1479), vua Lê Thánh-Tông sai sá» thần Ngô SÄ©-Liên biên soạn má»™t bá»™ chÃnh sá». Ông Ngô SÄ©-Liên tu bổ bá»™ Äại-Việt sá» ký cá»§a Lê Văn-Hưu, Äại-Việt sá» ký tục biên cá»§a Phan Phu-Tiên, rồi chép thêm. Vì váºy bá»™ sá» má»›i mang tên Äại-Việt sá» ký toà n thư (ÄVSKTT), chia là m 15 quyển. Từ Hồng-Hà ng đến Ngô sứ quân 5 quyển, gá»i là Ngoại-ká»·. Từ Äinh Tiên-Hoà ng đến Lê Thái-Tổ 10 quyển, gá»i là Bản-ká»·.
Bản cá»§a tiá»n nhân tôi để lại là bản do triá»u Tây-sÆ¡n in và o tháng chạp năm Canh-Thân (đầu 1801).
Xét nội dung hai bộ của Lê, Ngô, tôi thấy:
1.2.1. Ngô SÄ©-Liên hầu như chép lại bá»™ Äại-Việt sá» ký cá»§a Lê Văo-Hưu từ Triệu Äà đến Lý Chiêu-Hoà ng.
1.2.2. Ngô SÄ©-Liên thêm và o bá»™ cá»§a Lê Văo-Hưu hai thiên Hồng-Bà ng ngoại ká»· và Thục-ká»·. Äể viết hai thiên nà y, Ngô đã mượn cà c truyện thần thoại trong Việt-Ä‘iện u linh táºp cá»§a Lý Tế-Xuyên và LÄ©nh-Nam trÃch quái cá»§a Trần Thế-Pháp.
Bản cá»§a tiá»n nhân tôi có rất nhiá»u ngưá»i phê bên cạnh. Phần châu phê, ông tôi bảo đó là cá»§a Dá»±c-Tông Anh-hoà ng-đế (Tá»±-Äức). Lá»i châu phê Hồng-bà ng thị ká»· như sau :
"Ngưu quá»·, xà thần. Bất nghi tÃn dã".
Nghĩa là : Ma trâu-đầu rắn, không nên tin.
1.2.3. Ngô Sĩ-Liên chép tiếp tục từ Lý Chiêu-Hoà ng đến Lê Thánh-Tông.
Hồi 1962, trong khi tôi Ä‘i du há»c chưa vá». Phụ thân tôi trao cho viện Khảo-cổ, rồi cụ phó bảng Nguyá»…n SÄ©-Giác mượn, để dịch thuáºt. Khi tôi trở vá» nước, thì không tìm lại được. Tôi đà nh cho chụp microfilm bản cá»§a thư viện Paris, và dùng bản nà y. Gần đây, tôi dùng bản cá»§a Äông-kinh đại há»c, Äông-dương văn hóa nghiên cứu sở, phụ thuá»™c Äông-dương há»c văn hiến cá»§a giáo sư Trần Kinh-Hòa chú giải, xuất bản niên hiệu Chiêu-Hòa thứ 59. Khi dẫn chứng tôi viết tắt là ÄVSKTT.
Ghi chú,
Giáo-sư Trần Kinh-Hòa (Chen Chin Ho) 1912-1997, gốc ngưá»i Trung-quốc, nhưng mang quốc tịch Nháºt. Ông sang Việt-Nam nghiên cứu vá» văn chương, lịch sá», văn hóa Việt. Ông kết hôn vá»›i má»™t thiếu nữ Việt có há»c thức, gốc ngưá»i Hà nh-thiện, tỉnh Nam-định. Tôi là ngưá»i bạn vong niên, và là bác sÄ© Ä‘iá»u trị cá»§a Giáo-sư. Thá»i gian 1954-1963 Giáo-sư từng dạy tại đại há»c Văn-khoa và Sư-phạm Sà i-gòn. Sau năm 1963 Giáo-sư lại trở vá» Nháºt, rồi Äà i-loan dáºy há»c. Cuối Ä‘á»i, Giáo-sư dạy há»c tại Hoa-kỳ, khi vá» hưu Giáo-sư lưu ngụ tại San Francisco. Giáo sư đã hiệu Ä‘Ãnh, chú giải, xuất bản hầu hết những bá»™ sách viết bằng chữ Hán cá»§a Việt-Nam.
1.3. Việt sỠlược.
Bá»™ thứ ba mang tên Việt-sá» lược (VSL), cá»§a má»™t tác giả vô danh. Căn cứ và o câu Kim vương Xương-phù, nghÄ©a là đức vua hiện tại niên hiệu Xương-Phù. Tra trong sá», Xương-Phù là niên hiệu vua Trần Äế-Nghiện (Äinh-Tỵ, 1377). Như váºy bá»™ nà y viết và o thá»i gian trên. Bá»™ nà y chép trong Tứ-khố toà n thư cá»§a Trung-quốc.
Tiá»n nhân tôi có bản nà y, nhưng khuyết mất mấy trang. Từ năm 1965, tôi dùng bản cá»§a Cẩm-chướng thư cục, do chÃnh phá»§ Trung-hoa dân quốc tặng Äại-há»c văn khoa Sà i-gòn. Sau năm 1975, tôi dùng bản cá»§a Trung-hoa thư cục Thượng-hải. Gần đây, tôi dùng bản cá»§a đại há»c Soka Nháºt-bản xuất bản niên hiệu Chiêu-Hòa thứ 62 do giáo sư Trần Kinh-Hòa chú giải. Trong khi dẫn chứng, tôi viết tắt là VSL.
1.4. Việt Ä‘iện u linh, LÄ©nh Nam chÃch quái.
Bá»™ thứ tư, tôi dùng đến là bá»™ Việt Ä‘iện u linh (VÄUL) và LÄ©nh-Nam chÃch quái (LNCQ). Hai bá»™ nà y dưá»ng khởi đầu do Lý Tế Xuyên và Trần Thế Pháp viết, rồi ngưá»i sau chép thêm và o. Việt-Äiện u linh, cá»§a Lý Tế-Xuyên. Ông được coi là tác giả đầu tiên. LÄ©nh-Nam chÃch quái, Trần Thế-Pháp cÅ©ng được coi như là tác giả biên táºp đầu tiên và o niên hiệu Khai-há»±u nguyên niên Ä‘á»i vua Trần Minh-Tông (Ká»·-Tỵ 1329). Trong khi dẫn chứng, tôi viết tắt là VÄUL và LNCQ.
1.5. Thiá»n uyển táºp anh.
Thứ năm, phải kể tá»›i bá»™ Thiá»n-uyển táºp anh (TUTA), cá»§a má»™t tác giả dấu tên, biên soạn năm VÄ©nh-Thịnh thứ mưá»i má»™t Ä‘á»i vua Lê Dụ-Tông (Ất-mùi, 1715). Bản cá»§a tiá»n nhân tôi để lại là bản in và o thá»i vua Tá»±-Äức. Ná»™i dung chép 62 tiểu truyện các thiá»n sư, cùng ghi lại 67 bà i thÆ¡, 98 Ä‘oạn thÆ¡ cá»§a các ngà i. Bản cá»§a bổn sư Nam-Hải Diệu-Quang là bản chép tay. Tuy có đôi chút khác biệt. Nhưng đại thể vẫn giống nhau. Trong khi dẫn chứng, tôi viết tắt là TUTA.
1.6. Văn bia.
Tà i liệu thứ sáu, là các văn bia thá»i Lý còn lại. Äa số những văo bia nà y, do há»c giả Hoà ng Xuân-Hãn phát hiện, sao, dịch, chú giải. Tổng số dùng tá»›i có sáu văn bia:
– Bia chùa Báo-ân.
– Bia chùa Sùng-nghiêm diên khánh.
– Bia Tháºp Sùng-thiện-diên-linh.
– Bia chùa Hương-nghiêm.
– Bia chùa Linh-xứng.
– Bia Ä‘á»n Ngá»-xá.
1.7. Ngá»c phả.
Tà i liệu thứ bẩy là những táºp Ngá»c-phả tại Ä‘á»n thá» anh hùng dân tá»™c, được chép, gá»i vá» bá»™ Lá»… triá»u Nguyá»…n xin phong thần. Tà i liệu nà y, tiá»n nhân tôi khi là m việc tại Quốc-sá» quán triá»u Nguyá»…n đã sưu tầm để lại. Thư viện trung ương Paris cÅ©ng có má»™t số bản khác nhau. Tôi dùng đến 101 bản Ngá»c-phả.
1.8. Yên-tỠdi sự lục,
Tà i liệu thứ tám mà tôi dùng là bá»™ Yên-tá» di sá»± lục (YTDSL). Gồm ba mươi sáu quyển. Sách chép tay, bản sư Diệu-Quang dùng để dạy tôi từ khi qui y (Ất-dáºu, 1945) cho đến ngà y tôi phải xa ngưá»i (Giáp-Ngá», 19-8-1954). Năm đó, khi nghỉ hè (7-6-1954) tôi lên chùa ở nghe ngưá»i giảng dáºy. Ngà y 20 tháng 7 được tin Việt-Nam chia đôi. Ngà y 29 tháng 7 phụ thân cho gá»i tôi vỠđể theo gia đình di cư và o Nam. Bổn sư sai các sư cô Diệu-Hoà , Diệu-Äức, Diệu-Tịnh, Diệu-Minh ngà y đêm sao cho tôi má»™t bản.
Nội dung bộ sách gồm 36 quyển. Trong đó:
1.8.1. Quyển 1, chép tâm ấn truyá»n phả. Tức biểu đồ thầy truyá»n cho trò. Truyá»n pháp tại Ấn-độ khởi từ đức ThÃch-Ca Mâu-Ni cho ngà i Ma-ha Ca-Diếp, tá»›i ngà i Bồ-Äá» Äạt-Ma 28 Ä‘á»i. Truyá»n pháp tại Trung-quốc từ Bồ-Äá» Äạt-Ma tá»›i Tăng-Sán 3 Ä‘á»i. Tổ Tăng-Sán truyá»n cho ngà i Tỳ-ni Äa-lưu-chi. Cá»™ng bốn Ä‘á»i. Truyá»n pháp từ tổ Tỳ-Ni Äa-lưu-chi cho đến ngà i Tiêu-Dao tại Äại-Việt trải 18 Ä‘á»i. Từ ngà i Tiêu-Dao láºp ra phái Yên-tá», truyá»n đến bản sư gồm 25 Ä‘á»i. Tá»›i tôi là đá»i thứ 26.
ThÃch-ca Mâu-Ni 1
Ấn-độ 28
Trung-quốc 3
Tiêu-sơn 18
Yên-tỠ25
Cá»™ng chung 75
1.8.2. Quyển 2 đến quyển 10, chép hà nh trạng các tổ từ khi ngà i Tỳ-Ni Äa-lưu-chi đến Äại-Việt, cho tá»›i Vạn-Hạnh thiá»n sư (1018). Cá»™ng 45 truyện.
1.8.3. Quyển 11 đến quyển 20, chép hà nh trạng các tổ từ sau Vạn-Hạnh cho đến ngà i Huyá»n-Quang. Cá»™ng 54 truyện.
1.8.4. Quyển 20 tới 36, chép hà nh trạng các tổ từ sau Tam-tổ tới ngà i Nam-Hải Diệu-Quang. Cộng 72 truyện.
Tổng cộng 171 truyện.
Bá»™ sách do nhiá»u ngưá»i chép. Thưá»ng sau khi bản sư viên tịch, đệ tá» sẽ chép hà nh trạng lại cho Ä‘á»i sau biết. Vì váºy số tác giả có lẽ tá»›i 30 vị. Khi du há»c trở vá» Việt-Nam (1966), tôi có ý dịch sang Việt-ngữ. Song vì báºn rá»™n sinh nhai, lần lữa mãi tá»›i năm 1970 vẫn chưa dịch xong phần đầu. Cư sÄ© Chánh-Trà Mai Thá»-Truyá»n mượn vá» Ä‘á»c. Ông trao cho ba chuyên viên phá»§ Quốc-vụ khanh đặc trách văn hoá dịch. Sau biến cố 1975, tôi không rõ bá»™ nà y lưu lạc đâu? Tôi ngá» rằng nó vẫn còn ở Sà i-gòn. Tuy váºy, trong thá»i gian viết Anh-hùng Tiêu-sÆ¡n, Anh-hùng Äông-a (1968-1975) tôi đã dùng bá»™ nà y để thuáºt vá» các Bồ-tát đắc pháp.
Lưu ý độc giả,
Tôi xin các vị quản thá»§ thư viện tại Việt-Nam, cÅ©ng như các tư nhân, nếu ai lưu giữ được bá»™ nà y xin cho tôi biết, tôi chỉ cần sao lại má»™t bản. Tôi xin tạ má»™t số tiá»n nhá» là 20 nghìn USD. Trên đầu má»—i trang bá»™ sách tôi Ä‘á»u ghi bằng chữ Nho Trần Äại-Sỹ, cạnh đó tôi ghi má»™t ký hiệu bằng số La-mã. Khi báo cho tôi, chỉ cần quý vị nói cho biết số đó là số gì, là tôi tin ngay. Äịa chỉ cá»§a tôi ở cuối bà i nà y.
1.9. Má»™t số sách cá»§a Quốc-sá» quán triá»u Nguyá»…n biên táºp, bao gồm:
– Äại-Nam chÃnh biên liệt truyện (ÄNCBLT),
– Äại-Nam nhất thống chà (ÄNNTC),
– Äại-Việt địa dư chÃ,
– Hoà ng Việt nhất thống địa dư chÃ,
– Bắc-thà nh địa dư chà lục,
– Äồng-Khánh địa dư chÃ,
– Hà -ná»™i tỉnh thần tÃch,
– Hà -nội sơn xuyên phong tục,
– Bắc-giang tỉnh thần tÃch,
– Chư dư tạp biên,
– Hoà n-vũ ký,
– Hưng-yên tỉnh nhất thống chÃ,
– Bắc-kỳ giang sÆ¡n cổ tÃch danh thắng khảo,
– Hải-dương tỉnh thần tÃch,
– Thăng-long cổ tÃch khảo,
– Thái-bình địa dư ký,
– Kim cổ thôn bi ký,
– Bắc-ninh tỉnh địa dư chÃ,
– Bắc-ninh tỉnh thần tÃch,
– Long-biên bách nhị vịnh,
– Lâm cổ ký,
– Lục Nam địa dư chÃ,
– Ngá»c-phả cổ lục,
– Công dư tiệp ký.
Những bá»™ nà y Ä‘á»u có nói đến thần tÃch các danh nhân thá»i Lý.
2. Tà i liệu Trung-quốc,
Trái vá»›i tà i liệu Việt, tà i liệu Trung-quốc rất nhiá»u. Các bà n trẻ có biết tại sao không ? Vì việc quân Việt đánh sang các châu Ung, Liêm, Dung, Nghi, Bạch là má»™t mối háºn vô bá» bến cá»§a ngưá»i Trung-quốc, nên há» viết sách để lại. Tôi dùng rất nhiá»u. Chỉ đơn cá» ra má»™t và i bá»™ chÃnh.
2.1. Tống-sá».
Do Thừa tướng Thoát-Thoát và A-lá»—-Äồ triá»u Nguyên là m tổng tà i. Cùng vá»›i bẩy ngưá»i biên táºp. Gồm 496 quyển. Äây là má»™t trong 24 bá»™ chÃnh sá» Trung-quốc. Tiá»n nhân dùng cổ bản dạy tôi há»c. Khi rá»i Bắc và o Nam, tôi không mang theo được. Cho đến nay, tôi cÅ©ng không biết bản đó là bản in năm nà o? Ai in? In ở đâu? Từ năm 1965, tôi dùng bản trong Tứ-bá»™ bị yếu cá»§a Trung-hoa dân quốc tặng đại há»c văn khoa Sà i-gòn. Sau 1975, tôi dùng bản cá»§a Trung-hoa thư cục Thượng-hải. Bá»™ nà y in chữ nhá», nên số trang chỉ bằng má»™t phần ba số trang cổ bản mà tiá»n nhân dạy tôi. Tổng cá»™ng có 14.238 trang. Những quyển quan trá»ng nhất là :
– Quyển 1-2-3, Thái-tổ bản kỷ. Trang 1-52.
– Quyển 4-5 Thái-tông bản kỷ. Trang 53-120.
– Quyển 6-7-8 Chân-tông bản kỷ. Trang 121-174.
– Quyển 9-10-11-12 Nhân-tông bản kỷ. Trang 175-252.
– Quyển 13 Anh-tông bản ký. Trang 253-262.
– Quyển 14-15-16 Thần-tông bản kỷ. Trang 263-316.
– Quyển 290, Äịch Thanh, Quách Quỳ liệt truyện. Trang 9.705-9.727.
– Quyển 318, Trương Phương-Bình liệt truyện. Trang 10.353-10.371.
– Quyển 320 Dư Tĩnh liệt truyện. Trang 10.397-10.413.
– Quyển 324, Phạm Trá»ng-Yêm liệt truyện. Trang 10.257-10.293.
– Quyển 327, Vương An-Thạch liệt truyện. Trang 10.541-10.560.
– Quyển 332, Lý Sư-Trung, Lục Sằn, Triệu Tiết liệt truyện. Trang 10.673-10.695.
– Quyển 334, Thẩm Khởi, Lưu Di, Hùng Bản, Tiêu Chú, Äà o Báºt liệt truyện. Trang 10.721-10.741.
– Quyển 336, Tư-mã Quang liệt truyện. Trang 10.757-10.779
– Quyển 349, Yên Äạt, Diêu Tá»± liệt truyện. Trang 11.049-11.064
– Quyển 350, Vương Quân-Vạn, Hòa Mân, Lưu Trá»ng-Võ, Khúc Chẩn liệt truyện. Trang 11.067-11.090.
– Quyển 446, Tô Già m liệt truyện. Trang 13.149-13.172.
– Quyển 480, Ngô-Việt Tiá»n thị thế gia. Trang 13.897-13.917.
– Quyển 481, Nam Hán Lưu thị thế gia. Trang 13.919-13.951.
– Quyển 485, Ngoại quốc truyện Hạ-quốc thượng. Trang 13.991-14.006.
– Quyển 486, Ngoại quốc truyện, Hạ-quốc hạ. Trang 14.007-14.034.
– Quyển 488, Ngoại quốc truyện, Giao-chỉ, Äại-lý . Trang 14.057-14.076.
– Quyển 489, Ngoại quốc truyện, Chiêm-thà nh, Chân-lạp, Bồ-cam. Trang 14.077-14.099.
– Quyển 495, Man-di truyện, Quảng-nguyên châu. Trang 14.214-14.220.
2.2. Tư-trị thông giám cương mục,
cá»§a Tư-mã Quang chép theo lối biên niên. Bá»™ nà y gồm 294 quyển. Mục lục 30 quyển, khảo dị 30 quyển. Khởi từ Chiến-quốc, NgÅ©-đại, trải 1362 năm. Hồi nhá» tiá»n nhân chưa giảng cho tôi bá»™ nà y. Hồi 1963, nhân giúp cho ngưá»i bạn Hòa-lan soạn luáºn án tiến sÄ© văn chương Phương pháp chép sá» cá»§a ngưá»i Trung-quốc. Tôi má»›i để ra hÆ¡n tháng nghiên cứu. Bản tôi nghiên cứu cá»§a Cẩm-chướng thư cục Thượng-hải. Năm 1975 vá» sau, tôi dùng bản cá»§a Trung-hoa thư cục Thượng-hải.
2.3. Tục tư trị thông giám trưá»ng biên
cá»§a Lý-Äà o.
Chép theo lối biên niên. Khác vá»›i chÃnh sá». Ở chÃnh sá»; các sá» thần triá»u đại sau chép triá»u đại trước, nên có nhiá»u Ä‘iểm không đúng sá»± thá»±c. Lý-Äà o chép ngay sá»± kiện Ä‘ang diá»…n ra.
Bá»™ Tục tư trị thông giám trưá»ng biên chép từ Tống Thái-tổ lên ngôi vua, cho đến lúc nhà Tống phải dá»i đô xuống Lâm-An, trải 166 năm (960-1126). Tương đương vá»›i bên Äại-Việt, niên hiệu Ngô Xương-Văn (Canh-Thân, 960), đến niên hiệu Xương-phù Duệ-vÅ© thứ bẩy Ä‘á»i Lý Nhân-Tông (BÃnh-Ngá», 1126). Thá»i gian nà y bao gồm tất cả bá»™ Anh hùng Tiêu-sÆ¡n, Thuáºn-Thiên di sá», Anh-hùng Bắc cương, Anh-linh thần võ tá»™c Việt, Nam-quốc sÆ¡n hà . Tổng cá»™ng có 4.400 sá»± việc cá»§a 9 Ä‘á»i vua Tống. Sách chia là m 520 quyển.
Khi ông tôi qua Ä‘á»i, tôi tiếp nháºn số sách cá»§a ngưá»i để lại có bá»™ nà y. Bấy giá» tôi má»›i mưá»i lăm tuổi, chưa đủ kiến thức khảo cứu, thà nh ra chỉ Ä‘á»c qua, thấy đó là má»™c bản, chữ lá»›n. Khi di cư và o Nam, tôi không mang theo được. Äây là mối ân háºn Ä‘eo đẳng suốt Ä‘á»i tôi. Vì trong đó ông tôi phê chằng chịt khắp má»i trang.
Năm 1968, khởi sá»± viết lịch sá» tiểu thuyết, tôi dùng bản cá»§a Trung-hoa dân quốc tặng đại há»c văn khoa. Từ sau năm 1975 tôi dùng bản cá»§a Trung-hoa thư cục Thượng-hải.
Ghi chú,
Năm 1990 khi trở vá» Việt-Nam, tôi có ra Hà -ná»™i, tìm lại ngôi nhà tôi ở hồi 1954 há»i, thì chá»§ nhà cho biết : Khi được cấp ngôi nhà đó, há» có thấy rất nhiá»u sách. Những sách ấy, hỠđã bán cho ngưá»i ta gói đồ, và ...Ä‘i cầu ! Hôm đó tôi báºt lên tiếng khóc như trẻ nÃt !
2.4. Bút ký, khảo lược.
Ngoà i ra tôi dùng rất nhiá»u sách khác, như:
2.4.1. Äông-đô sá»± lược cá»§a Vương Xung.
2.4.2. Lĩnh ngoại đai đáp của Chu Khứ-Phi.
3. Nguồn tà i liệu đặc biệt,
3.1. Má»™ chÃ, văn bia, địa phương chÃ, gia phả,
Những năm 1976-1995, trong khi là m việc cho Liên hiệp các viện bà o chế châu Âu (Coopérative Européenne Pharmaçeutique,CEP), Viện Pháp-à (Institut Franco-Asiatique, IFA) và Ủy ban trao đổi y há»c Pháp Hoa (Commité Médical Franco-Chinois, CMFC)... Tôi có nhiá»u dịp du hà nh sang Trung-quốc, tôi sưu tầm được không biết bao nhiêu tà i liệu chép trong Ä‘iạ phương chÃ, má»™ bia, cá»§a những vùng biên giá»›i Hoa-Việt, mà trước đây thuá»™c Việt. Những tà i liệu nà y tôi sao chụp bằng scaner mang vá».
Tại thư viện Thượng-hải, Bắc-kinh, Quảng-Äông, Quảng-Tây, Vân-Nam, Quý-châu, Hồ-Nam, tôi tìm được không biết bao nhiêu tà i liệu liên hệ đến lịch sá» Hoa-Việt giai Ä‘oạn 1010-1225 tức thá»i đại Tiêu-sÆ¡n.
Nhá» phương tiện truyá»n thông, tôi đã tìm lại được hầu há»t háºu duệ cá»§a các danh nhân Tống liên quan đến Äại-Việt; rồi xin được Ä‘á»c gia phả cá»§a há». Chắc các bạn há»i, bằng cách nà o tôi tìm được háºu duệ cá»§a các tướng Tống từng sang đánh Äại-Việt ? Tôi xin kể ra đây để tặng các bạn má»™t nụ cưá»i.
Tá»· như tôi tìm con cháu Quách Quỳ, nguyên soái đạo quân sang đánh Äại-Việt năm 1076-1077. Trước hết tôi tra trong Tống-sá», ông ta quê ở tỉnh nà o, huyện nà o. Cuối cùng tôi đăng trên và i tá» báo địa phương đó, Ãt giòng:
"Giáo-sư giám đốc Trung-quốc sá»± vụ viện Pháp-à (Paris), muốn liên hệ vá»›i háºu duệ cá»§a An-Nam hà nh doanh kinh lược Chiêu-thảo sứ, kiêm Kinh Hồ, Quảng Nam tuyên huy sứ, Nguyên-soái Quách Quỳ, từng cầm quân đánh Äại-Việt và o thá»i cua Tống Thần-tông (1076-1077) ; để tìm hiểu huân nghiệp. Xin liên hệ vá»›i.... ".
Thế nhưng khi gặp nhau, há» không cho Ä‘á»c gia phả, mà chỉ thuáºt cho nghe mà thôi. Tôi chá»c giáºn há» :
"Tôi Ä‘á»c trong sá» Việt thấy nói ông tổ cá»§a các vị bị má»™t nữ tướng Äại-Việt bắt sống, rồi phải quỳ gối lạy 100 lạy má»›i được phóng thÃch".
Thế là há» gân cổ lên cãi, cãi sùi bá»t mép ra. Tôi vẫn không tin. Ức quá há» phà i xì gia phả ra, rồi cho tôi Ä‘á»c nhá»ng trang vá» Tổ tiên danh hùng cá»§a há». Há» rất hãnh diện, Ä‘em từng giòng gia phả ra khoe, rồi còn má»i tôi viếng thăm má»™ tổ tiên hỠđể Ä‘á»c má»™ chà ghi huân nghiệp đương thá»i. Nhá» váºy, mà tôi tìm ra được rất nhiá»u chi tiết lịch sá».
3.2. Quách-thị Nam chinh, Triệu-thị chinh tiễu Giao-chỉ ký.
Tại thư viện bá»™ Tư-lệnh hai Quân-khu tiếp giáp vá»›i Việt-Nam, cÅ©ng như tại bá»™ chỉ huy quân sá»± tỉnh Quảng-Tây, Quảng-Äông, tôi đã tìm ra được bá»™ nháºt ký hà nh quân cá»§a Quách Qùy mang tên Quách-thị Nam chinh, và cá»§a Triệu Tiết mang tên Triệu-thị chinh tiá»…u Giao-chỉ ký, như đã thuáºt trong mục 5.1.4 bà i tá»±a. Khi dẫn chứng, tôi viết tắt là QTNC và TTCTGCK.
3.3. Tống-triá»u công thần bi ký.
Bá»™ nà y do hai đại thần là Trần Hy-Cương, Tống Äạm soạn và o thá»i năm Máºu-Tuất (1718), Thanh Khang-Hy thứ 57. Ná»™i dung sao chép tất cả văn bia, má»™ chà các công thần nhà Tống. Thư viện Quảng-châu, Liá»…u-châu Ä‘á»u có bá»™ nà y.
3.4. Xã chÃ, thần tÃch.
Tại thư viện Quảng-châu, Nam-ninh, Liá»…u-châu, tôi tìm được má»™t số sách do ngưá»i địa phương, do các quan địa phương thá»i Tống viết. Những sách nà y đối vá»›i ngưá»i Trung-hoa thì không có má»™t chút giá trị nà o, vì ná»™i dung chép vá» phong tục, tôn giáo, di tÃch cá»§a các khê động giáp giá»›i vá»›i Äại-Việt hồi đó. Nay các khê động đã biến thà nh là ng xã, ranh giá»›i không còn, di tÃch cÅ©ng mất. Nhưng đối vá»›i lịch sá» Việt-Nam, vá»›i tôi, nó là cung cấp cho rất nhiá»u sá»± kiện vá» cuá»™c chiến tranh Tống Lý. Các bá»™ đó là :
– Ung-châu kỷ sự,
– Quảng-Tây địa dư ký,
– Quảng-Tây chư thần ký,
– Hy-Ninh háºn sá»± bi ký,
– Thần tÃch Há»a-giáp ngÅ© đại vương từ,
– Thái-bình phong váºt chÃ,
– Hoà nh-sơn sơn xuyên phong vực,
– Ôn-nhuáºn sá»± tÃch,
– Quy-hóa địa dư chÃ,
– VÄ©nh-bình sÆ¡n xuyên phong vá»±c chÃ,
– VÄ©nh-bình chư thần chÃ,
– Khâm-châu địa dư chÃ,
– Hổ-môn chư thần ký,
– Cổ-vạn sơn xuyên cương vực ký,
– Tây-bình chư thần chÃ,
– Tây-bình sÆ¡n xuyên cương vá»±c chÃ,
– Lá»™c-châu sá»± tÃch,
– Lá»™c-châu cương vá»±c chÃ,
– Thiên-long địa dư chÃ,
– Khâm-châu chư thần ký,
– Nghi-châu địa dư chÃ,
– Như-tÃch sÆ¡n xuyên phong vá»±c chÃ,
– Äể-trạo địa dư chÃ,
– Dung-châu sá»± tÃch,
– Äông-hải Hy-Ninh bản mạt,
– Bạch-hâu địa dư chÃ,
– Liêm-châu địa dư chÃ,
– Hổ-môn chư thần chÃ.
4. Cao-ly sá», gia phả Kiến-bình, Kiến-hải tại Hà n-quốc.
Do cuá»™c viếng thăm Việt-Nam Cá»™ng-hòa ngà y 6 tháng 11 năm 1958, Tổng-thống Lý Thừa-Vãn tuyên bố rằng tổ tiên ông là ngưá»i Việt. Bấy giá» tuy má»›i 19 tuổi, tôi đã lưu tâm, rồi năm 1980, trong khi dá»± đại há»™i y khoa ở Hà ng-châu, Trung-quốc, tôi được tiếp xúc vá»›i bác sÄ© Lý Diệp Oanh, Lý Chiếu Minh, tôi đã tìm ra sá»± kiện Kiến-bình vương Lý Long Tưá»ng cùng tông tá»™c 6 nghìn ngưá»i là thuyá»n nhân tá»›i Hà n quốc năm 1226. Rồi năm 1983, tôi lại tìm ra má»™t giòng há» Lý nữa là con cháu Kiến-hải vương Lý Dương-Côn, cÅ©ng là thuyá»n nhân tá»›i Hà n quốc năm 1150.
Do váºy tôi được Ä‘á»c gia phả cá»§a hai giòng há» Lý nà y. Gia phả cung cấp cho tôi rất nhiá»u sá»± kiện lịch sá» vá» cuá»™c chiến tranh Tống-Lý. (xin Ä‘á»c bà i Nguyên-tổ hai giòng há» Lý tại Hà n-quốc, phụ lục quyển 3, bá»™ Anh-hùng Äông-A dá»±ng cá» Bình-Mông).
5. Nguyên tắc xỠdụng tà i liệu.
Nam-quốc sÆ¡n-hà được viết dưới thể dạng bá»™ lịch sá» tiểu thuyết tam hư thất thá»±c nghÄ©a là ba phần hư, bẩy phần thá»±c. Phà m đã là tiểu thuyết thì tha hồ phóng túng, tưởng tượng như Alexandre Dumas, Thi Nại-Am, La Quán-Trung, Kim-Dung. Thế nhưng lịch sá» tiểu thuyết cá»§a tá»™c Việt lại không thể bịa đặt quá đáng, ma trâu, đầu rắn, phun kiếm, di sÆ¡n đảo hải. Tại sao? Bởi chỉ những sá»± kiện anh hùng trong lịch sá» cá»§a chúng ta, cÅ©ng rất khó là m cho háºu thế tin được: Vua Trưng thắng Hán ba tráºn vÄ© đại, vua Lê diệt Tống ở Chi-lăng, Bạch-đằng... quá dá»… dà ng. Nếu nay lại bịa đặt thêm nữa, thì háºu thế chẳng còn ai tin.
Vá»›i hoà i bão, Ä‘em tà i hèn, sức má»n, cùng tâm huyết ra thuáºt truyện tổ tiên anh hùng, giữ nước như thế nà o; nên tôi tá»± đặt cho những nguyên tắc căn bản, để khá»i Ä‘i quá đà , trái vá»›i lịch sá». Tuy váºy độc giả sẽ hÆ¡i bỡ ngỡ, khi tôi trình bầy những bà ẩn lịch sá», mà những báºc tiá»n nhân Ä‘i trước, vì không chịu suy xét, cứ Ä‘á»c sá» Trung-quốc, rồi chép lại.
Với kho tà ng tà i liệu trên, tôi đã tự đặt cho mình những nguyên tắc sau:
4.1. Những gì sá» Việt chép. Tuyệt đối gữa nguyên, không thay đổi vá» không gian, thá»i gian.
4.2. Những gì sá» Trung-quốc như Tống-sá», Tư-trị thông giám cương mục, Tục Tư-trị thông giám trưá»ng biên, đã chép trái vá»›i sá» Việt-Nam, được tước bá». Trái lại những gì sá» Việt không ghi chép mà sá» Trung-quốc chép có lý, được giữ nguyên.
4.3. Những gì trong sá» Việt, Hoa không chép, mà các cuốn phổ, bia đá, gia phả , truyá»n sá» nói sẽ được tôn trá»ng. Bởi truyá»n sá» dân gian, tá»± nó đã thà nh triết há»c cá»§a ngưá»i Việt.
4.4. Vá» niên biểu, ngà y, tháng, chúng tôi tuân theo bá»™ sách chữ Hán Hoà ng-Việt giáp tý niên biểu cá»§a cụ Nguyá»…n Bá-Trác, do Quốc-sá» quán triá»u Nguyá»…n ấn hà nh. Khi má»—i sá»± kiện xẩy ra, tôi Ä‘á»u ghi năm theo Tây-lịch, đóng trong ngoặc đơn.
4.5. Những địa danh cổ, vẫn giữ nguyên.
4.6. Äầu đỠmá»—i hồi, chúng tôi đặt ra, hoặc dùng những câu thÆ¡, văn đã có sẵn.
4.7. Khi có khúc mắc, chúng tôi chú giải khi thì cuối hồi, khi thì ngay dưới sự kiện.
4.8. Các nhân váºt, hầu hết thuá»™c nhân váºt thá»±c sá»±. Thảng hoặc má»›i có nhân váºt tiểu thuyết, để là m má»™t và i nhiệm vụ đặc biệt cho thà nh cốt truyện.
4.9. Chúng tôi cố gắng là m nổi báºt những vấn đỠcổ như: Quan chế, Phong tục, luáºt pháp, tổ chức hà nh chánh, ăn uống, y phục đương thá»i. Nhất là bốn vấn Ä‘á»: Thiá»n-há»c, y-há»c, võ-há»c và tình dục há»c (sexology). Tuy biết tình dục há»c có là m cho má»™t số các vị cao niên không vui.
Nà o bây giá» má»i các bạn hãy mở những trang giấy rá»±c hà o quang cá»§a tổ tiên ta gần nghìn năm trước.
Thân mến chà o các bạn
Viết tại Pontault Combault, Pháp-quốc,
mùa hè, tháng sáu, năm Ất-hợi (1995).
Yên-tá» cư-sÄ© Trần Äại-Sỹ
5, place Félix Eboué, 75012 Paris – France
Tél. 33.1.43 07 51 46
Fax.33.1.43 27 18 25
E-Mail1 : Ifa532@yahoo.fr
E-Mail2: Trandaisy@yahoo.fr
Các chủ đỠkhác cùng chuyên mục nà y:
Tà i sản của The Creator
Chữ ký của The Creator Click và o quảng cáo là góp phần không nhỠgiúp cho 4vn duy trì và phát triển
14-09-2008, 08:53 PM
57991135 Cạch !
Tham gia: Feb 2008
Äến từ: VN
Bà i gởi: 1,152
Thá»i gian online: 3 tuần 0 ngà y 14 giá»
Thanks: 359
Thanked 1,686 Times in 186 Posts
Nam Quốc SÆ¡n HÃ
Tác giả : Yên Tá» Cư SÄ© Trần Äại Sỹ
Thể lá»ai: Kiếm hiệp
HỒI THỨ NHẤT
Tiá»m long hà n vi
(Lấy ý trong Nhị-tháºp tứ hiếu:
Ãức đại thánh há» Ngu tên Thuấn,
Buổi tiá»m long gặp váºn hà n vi.
à nói:
vua Thuấn trong buổi váºn số chưa tá»›i, và như con rồng còn chìm dưới nước, chưa vùng vẫy.
Thuáºt giả mượn ý hai câu nà y để tả thá»i thÆ¡ ấu cá»§a Linh-Nhân hoà ng thái háºu)
š ›
Niên hiệu Long-thụy Thái-bình thứ sáu, Ä‘á»i vua Lý Thánh-tông, là năm Ká»·-Hợi (1059), bên Trung-nguyên nhằm niên hiệu Gia-há»±u thứ tư, Ä‘á»i vua Tống Nhân-tông.
Bấy giá» và o tiết tháng hai, hoa soan nở rá»±c bầu trá»i. Má»—i tráºn gió thổi, là y như những cánh hoa tÃm nhạt bay lả tả trong không gian. Bên bá» những con sông nhá», hoa tầm xuân nở rá»±c lên mầu hồng. Những áng cá» non ven đưá»ng trổ mầu xanh non, mướt như tÆ¡. Giữa cảnh hoa xuân rá»±c rỡ ấy, má»™t kỵ binh phi như bay trên con đưá»ng dà i. Khi đến cổng là ng Sá»§i, thì ngừng lại. Toán Hoà ng-nam gác cổng đồng loạt đứng dáºy há»i:
– Huynh ơi, có công văn gì đấy?
Ghi chú:
Thá»i Lý, con trai đến tuổi mưá»i sáu, thì được là ng là m lá»… rất trá»ng thể, rồi ghi tên và o má»™t cuốn sổ và ng. Kể từ ngà y ấy được gá»i là hoà ng nam (con trai vua). CÅ©ng kể từ đấy, hoà ng nam được cấp ruá»™ng công Ä‘iá»n để cầy cấy, được tham dá»± những buổi há»p cá»§a là ng xã, cùng đóng góp và o công việc Ãch lợi chung trong là ng, ngoà i nước. Hoà ng-nam được coi như má»™t tà i nguyên quốc gia. Sang triá»u Lê, Nguyá»…n được đổi thà nh xuất Ä‘inh.
Viên kị binh vẻ mặt nghiêm trá»ng nói vá»›i ngưá»i trưởng toán canh cổng là ng:
– Anh Tá» Ã . Có lệnh khẩn, tôi cần trao táºn tay cho ông Lý, anh đưa tôi và o ngay Ä‘i.
Ngưá»i trưởng toán Hoà ng-nam, tên Tá» cầm cái dùi đánh và o chiếc mõ hình con cá má»™t hồi lẻ ba tiếng, rồi đứng lên, nói vá»›i viên kị binh chạy trạm:
– Má»i huynh đến nhà cụ Lý vá»›i tôi.
Hai ngưá»i sóng vai và o là ng. Trong khi má»™t hoà ng-nam khác cầm lấy cương ngá»±a cá»§a viên kỵ binh, cá»™t và o gốc cây bên cạnh. Cụ Lý-trưởng đã khăn áo chỉnh tỠđứng đón ở trước cổng nhà . Viên kị binh cúi đầu chà o:
– KÃnh cụ Lý. Có thư cá»§a quan huyện Gia-lâm đạt đến cụ.
Ông Lý tiếp thư, miệng cưá»i:
– Má»i anh và o uống chén trà đã.
Viên kị binh lắc đầu:
– Cháu cảm Æ¡n cụ nhiá»u, để khi khác. Cháu còn phải chạy trạm nữa.
Ghi chú:
Thá»i Lý, Trần, những kị binh chạy trạm, Ä‘em lệnh từ phá»§ huyện hay triá»u đình Ä‘i các nÆ¡i, được dân chúng, hương đảng quý mến, chiá»u đãi vì há» là những ngưá»i có đức hạnh tốt, lại phải há»c lá»… nghÄ©a rồi má»›i được giao việc. Từ Ä‘á»i Lê vá» sau, thì triá»u đình, hay nghe lá»i lÃnh trạm bắt tá»™i hương đảng, nên bá»n lÃnh trạm thưá»ng hống hách vô cùng. HÆ¡i tý là hoạnh há»e, đòi tiá»n, đòi ăn uống.
Viên kỵ binh lá»… phép chà o rồi ra Ä‘i. Cụ Lý cầm bao thư lên xem, ngoà i đóng dấu con chim ưng bay trên trá»i, chân cặp hai thanh gươm. Kinh nghiệm giúp cụ biết đây là công văn cá»§a Khu-máºt viện. Cụ vá»™i mở ra Ä‘á»c. Bức công văn khá dà i, đến bốn tá» giấy. Ãá»c xong, cụ bảo Tá»:
– Cháu đánh trống má»i quan viên ra đình là ng há»p khẩn cấp.
Tá» trở vá» Ä‘iếm cánh, cầm dùi đánh trống. Má»›i sau má»™t khắc, mà dưá»ng như tất cả chức sắc trong là ng đã lục tục kéo đến đình. Như thưá»ng lệ, quan viên là ng ngồi là m bốn chiếu trên bốn bệ. Bệ cao nhất dà nh cho các vị quan lá»›n vá» hưu, bệ nà y cao đến hÆ¡n ba thước (75cm). Bệ thứ nhì cao hai thước, dà nh cho các vị đỗ đạt. Bệ thứ ba cao hÆ¡n thước dà nh cho ông tiên chỉ, lý trưởng, phó lý, trương tuần. Các chiếu còn lại dà nh cho trưởng xóm, cùng các viên chức khác.
Ghi chú:
Hồi nà y thuáºt thá»i thÆ¡ ấu cá»§a Linh-Nhân hoà ng thái háºu, thưá»ng gá»i tắt là Ỷ-Lan thái háºu (1059). Má»i sá»± kiện tôi căn cứ và o cuốn phổ mà tiá»n nhân tôi để lại. Phần cuối cuốn phổ có chép hương ước cá»§a là ng Siêu-loại, tức là ng Sá»§i là quê hương ngà i. Hương ước nà y là m và o niên hiệu Thiên-phù Duệ-vÅ© nguyên niên Ä‘á»i vua Lý Nhân-Tông, tức năm Canh-Tý 1120. Như váºy hương ước là m sau khi á»¶-Lan thái háºu băng ba năm, tôi chắc những thá»§ tục Ä‘iá»u hà nh trong là ng chưa thay đổi là m bao so vá»›i hồi ngà i còn niên thiếu, bởi chỉ cách nhau 61 năm. Là ng Siêu-loại nay thuá»™c xã Phú-thị, huyện Gia-lâm, Hà -ná»™i.
Lý trưởng đứng lên cung tay:
– Trình trên có các quan lớn, các chức sắc. Quan huyện Gia-lâm mới đạt thư khẩn cấp đến cho là ng ta.
Cụ Tiên-chỉ há»i:
– Có chuyện gì rồi ư?
– Vâng, quả thế. Quân Tống lại xâm lăng và o Bắc-biên. Vua bà Bình-Dương cùng phò mã Thân Thiệu-Thái cấp báo vá» triá»u đình. Long-Thụy hoà ng đế há»p đình thần. Quan Tư-không Lý Ãạo-Thà nh, quan Tể-tướng Dương Ãạo-Gia, quan Văn-minh Ä‘iện đại há»c sÄ© Bùi Há»±u bà n nên sai sứ sang cáo vá»›i Tống triá»u. Quan Thái-sư Dương Bình, Thái-úy Quách Kim-Nháºt, cùng vá»›i quan Tả kiêu-vệ đại-tướng quân Lý Thưá»ng-Kiệt bác ý kiến, đòi áp dụng chÃnh sách Bắc-cương cá»§a Khai-Quốc vương.
Trưởng giáp Nhất há»i:
– Cụ Lý à , cháu còn trẻ, không biết rõ chÃnh sách Bắc-cương ra sao, xin cụ chỉ dạy cho.
Cụ Lý được dịp bầy tỠsở kiến của mình:
Nguyên và o niên hiệu Thuáºn-thiên thứ mưá»i bẩy (1026), quan Thái-sư phụ quốc thái úy là Khai-Quốc vương cùng triá»u đình Bắc-biên há»p mấy ngà y, rồi đưa ra đưá»ng lối đối phó vá»›i bá»n biên thần Tống hiếu sá»±. ChÃnh sách gồm bẩy Ä‘iá»u. Nhưng Ä‘iá»u quan trá»ng nhất là : đối vá»›i triá»u đình thì háºu lá»…, lá»i khiêm. Ãối vá»›i bá»n biên thần thì thẳng tay dùng sức mạnh.
Ghi chú:
Xin Ä‘á»c Anh-hùng Bắc-cương, cùng tác giả, 4 quyển.
Ông Phó lý há»i:
– Vụ Tống dở quẻ ra là m sao xin cụ nói cho rõ để cả là ng được hiểu.
Lý trưởng bỡ ngỡ má»™t chút rồi hướng và o má»™t ngưá»i già , tóc bạc phÆ¡, nhưng không râu, ngồi ở chá»— cao nhất:
– Vụ nà y Quân-hầu biết nhiá»u, xin Quân-hầu giảng cho .
Lão già gáºt đầu nói:
– ÃÆ°á»£c, được chứ.
Má»™t thanh niên há»i bạn:
– Ông nà y có phải là Trung-nghĩa hầu không? Lý lịch ông ra sao?
- À, ông có tên là Trịnh Quang-Thạch, vốn là gia tướng cá»§a quan Kiểm-hiệu Thái-phó, Tả-bá»™c-xạ, Ãồng-trung-thư môn hạ bình chương sá»±, Chiêu-văn-quan đại há»c sÄ©, giám tu quốc sá» Dương Ãức-Thà nh, tức Tể-tướng thá»i vua Thái-tông. Hồi trẻ ông hầu tiểu thư con quan Dương tể tướng. Sau tiểu thư tiến cung được phong Thiên-Cảm hoà ng háºu, ông tá»± thiến là m thái giám hầu Hoà ng-háºu. Vì ông có võ công cao, cùng văn tà i, nên dần dần được thăng lên đến chức Nháºp-ná»™i đô-tri. Ông cÅ©ng có thá»i cầm quân. Lúc vá» hưu, ông được thăng hà m Trung-nghÄ©a đại tướng quân, tước Siêu-loại hầu. Vùng mình ở đây là ấp phong cá»§a ông. Khi má»›i được phong, ông Ä‘em tông tá»™c, rồi mượn thêm má»™t số nhân sÄ©, mở ra trưá»ng Trung-nghÄ©a để dạy văn, luyện võ cho thiếu niên. Hiện có rất nhiá»u võ tướng, văn quan xuất thân từ trưá»ng ông, nên ông có uy tÃn vá»›i triá»u đình.
– Hèn gì ai cÅ©ng cung cung kÃnh kÃnh vá»›i ông.
Siêu-loại hầu nói:
– Từ xưa đến giá» biên giá»›i Tống-Việt thưá»ng ngăn cách bằng 207 trang ấp. Các trang ấp nà y là lạc ấp còn sót lại từ thá»i vua Hùng. Má»—i trang là má»™t giòng há», ngưá»i cai trị là má»™t lạc hầu. Ngưá»i Hán gá»i là khê động. Các khê động thưá»ng bị biên thần Tống lấn áp, Ä‘e dá»a, vì váºy khi thì há» theo Tống, khi thì há» theo Việt. Và o thá»i vua Thái-tông, Khai-Quốc vương giúp cho tá»™c Nùng nổi lên, đánh chiếm Lưỡng-quảng. Nùng TrÃ-Cao được tôn là m Nhân-Huệ hoà ng đế (1052), quốc hiệu là Ãại-Nam. Nước Ãại-Nam bao gồm lãnh thổ 107 khê động vá»›i Lưỡng-Quảng. Ãại-Nam, Ãại-việt, Ãại-lý, Lão-quan, Xiêm-la, Chân-lạp, Chiêm-thà nh kết thà nh tá»™c Việt, để chống lại Tống, nếu Tống xâm lăng.
Ông ngừng lại, đưa mắt nhìn cá» tá»a rồi tiếp:
– Nhưng khi TrÃ-Cao đắc thế rồi thì y lại muốn dùng 9 tá»™c Nùng cai trị các tá»™c Mán, Thái, Trang, Mèo, Lô-lô, Tà y. Các lạc hầu cá»§a 198 tá»™c khác chống lại. TrÃ-Cao thẳng tay đà n áp. Y còn bắt các tá»™c khác bá» phong tục, tiếng nói cá»§a mình, mà há»c tiếng Hán, chữ Hán. Thế là Ãại-Nam bị rạn nứt. Thấy việc nguy hại, vua bà Bình-Dương phải can thiệp. Nhưng TrÃ-Cao cho rằng nước mình còn lá»›n hÆ¡n Ãại-Việt, dân đông hÆ¡n tất cả các nước thuá»™c tá»™c Việt, nên y không nghe. Sau cùng chÃnh vua Thái-tông sai sứ sang khuyên răn, y cÅ©ng không nghe. Vì váºy, 198 tá»™c khác bá» Ãại-Nam, xin trở vá» vá»›i Ãại-Việt, rút lại lãnh thổ cá»§a y chỉ có 9 khê động Nùng vá»›i phần đất Lưỡng-Quảng. Tống dò được tin đó, sai Ãịch Thanh mang đại quân sang đánh. Ngưá»i Hán tại Lưỡng-Quảng nổi lên theo Tống. Lúc đầu TrÃ-Cao thắng được mấy tráºn. Sau bị bại, mất hết vùng Quảng-châu, Khâm-châu, Liêm-châu. Y vá»™i rút vá» Quảng-Tây. Biết thế nguy, y cầu cứu vá»›i vua Thái-tông.
Ông ngừng lại, nhấm má»™t chung trà . Ãám thanh niên trẻ nhao nhao lên há»i:
– Thưa cụ thế Ãại-Việt có cứu TrÃ-Cao không?
Siêu-loại hầu há»i ngược lại:
– Theo chư vị, Ãại-Việt có nên cứu hay không?
Láºp tức cả đình ồn lên bà n tán, kẻ thì bảo nên cứu, ngưá»i thì bảo không nên. Siêu-loại hầu há»i má»™t trung niên nam tá»:
– Thầy đồ Thái, thầy là ngưá»i có kiến thức, thầy cho biết ý kiến?
Là ng Thổ-lá»™i có hai thầy đồ dạy chữ. Thầy thứ nhất ăn lương cá»§a trưá»ng Trung-nghÄ©a, há» Trần, tên là Trá»ng-San. Thầy đồ thứ nhì ăn lương vua, há» Quách tên SÄ©-An, nhưng vì cụ Tiên-chỉ trong là ng cÅ©ng tên là SÄ©-An, nên thầy xin đổi là Thái, để kiêng húy vị ngồi đầu hương đảng. Nghe Siêu-loại hầu há»i, thầy đứng dáºy cung tay:
– Thưa cụ, nếu cháu là vua Thái-Tông thì cháu cứu y.
Láºp tức có nhiá»u tiếng ồn à o:
– Không cứu tên phản bội. Không, không cứu.
Thầy đồ Thái nói:
– Thưa cụ, theo như cháu nghÄ©, ngưá»i xua quân đánh chiếm Lưỡng-Quảng là Khai-Quốc vương chứ không phải vua Thái-Tông. ChÃnh Vương đã ứng mệnh trá»i, hợp lòng ngưá»i, cùng võ lâm suất lÄ©nh tá»™c Việt tiến đánh chiếm lại đất cÅ© thá»i vua Hùng. Vương giao cho tiên-cô Bảo-Hòa tổng chỉ huy. Còn sắc dân Nùng vá»›i TrÃ-Cao chỉ có má»™t đạo quân nhá». Ngôi vua vá»›i nước Ãại-Nam như từ trên trá»i rÆ¡i xuống cho TrÃ-Cao vá»›i 9 khê động Nùng. Nên sau khi lên ngôi vua, TrÃ-Cao bắt buá»™c phải dùng ngưá»i Hán, dùng văn tá»± Hán. DÄ© nhiên ngưá»i Hán khuyên y nên tách khá»i tá»™c Việt thà nh má»™t nước riêng. Cái ngu cá»§a TrÃ-Cao là phÃa Bắc Ãại-Nam tiếp giáp vá»›i vùng Kinh-hồ cá»§a Tống. Vùng nà y vua Tống phong cho phò mã Tá»±-Mai là m Kinh-Nam vương. Ãáng lẽ TrÃ-Cao phải biết rằng Kinh-Nam vương là ngưá»i dùng binh giá»i nhất Hoa-Việt, y cứ dá»±a và o Vương để Vương là m bức tưá»ng trấn Tống cho, thì Ãại-Nam vững như bà n thạch. Ãây y lại vô lá»… vá»›i Vương. Y viết thư cho Vương mà dám xưng trẫm, coi như mình là Hoà ng-đế, còn Vương chỉ là má»™t quáºn vương mà thôi. Nên Vương má»›i để cho Ãịch Thanh Ä‘em quân vượt Kinh-Nam đánh y. Bây giá», quân Tống đến đánh, tất nhiên ngưá»i Hán phản y vá» vá»›i Tống, y lâm đưá»ng cùng. Nếu ta cứu y, thì sau nà y vÄ©nh viá»…n y phải quy phục Ãại-Việt.
Má»i ngưá»i vá»— tay hoan hô.
Siêu-loại hầu nói:
– Khi Ãịch Thanh tá»›i đánh TrÃ-Cao thì Khai-Quốc vương Ä‘ang vân du tại Chân-lạp. Vua Thái-Tông không chịu cứu y. Khai-Quốc vương được tin, trở vá», xin vua xuất binh cứu TrÃ-Cao. Vua bằng lòng, nên Vương sai Trấn-Bắc đại tướng quân VÅ© NhÄ© Ä‘em đạo quân biên phòng vượt biên đánh phÃa sau Ãịch Thanh. Nhưng khi quân ta vừa và o đất Tống thì toà n thể nước Ãại-Nam đã bị Ãịch Thanh chiếm. Vì váºy VÅ© NhÄ© phải rút quân vá» (1053).
Hầu thở dà i:
– Chuyện đó vừa dứt thì vua Thái-Tông băng hà . Thấm thoát nay đã bẩy năm (1059). Sau khi Ãịch Thanh diệt TrÃ-Cao, y tổ chức lại vùng Lưỡng-Quảng. Triá»u đình Tống biết dùng những tướng bại tráºn để trấn Nam-thùy, vì há» có kinh nghiệm. Nhưng chÃnh bá»n nà y lại hay gây rối.
Phó lý há»i:
– Bẩm quân hầu, đó là những tên nà o váºy?
Má»™t trong những viên quan có tà i là Tiêu Chú. Y xuất thân tiến sÄ©, nhưng giá»i việc binh. Hồi TrÃ-Cao đánh, y là m chức Tri huyện ở Quảng-châu. Y khôn khéo rút quân vá» vùng Chương-giang, đợi Ãich Thanh tá»›i đánh, y má»›i phản công. ChÃnh y bắt sống được mẹ và con TrÃ-Cao. Sau khi TrÃ-Cao bị dẹp, Tống phong cho y coi Ung-châu, cuống há»ng cá»§a Tống thông vá»›i ta. Y có ý định đánh lấy Ãại-Việt. Y cho tuyển quân, huấn luyện, gá»i tế tác sang ta. Y đã nhiá»u lần dâng biểu vá» triá»u để xin trình bầy phương lược đánh Ãại-Việt. Nhưng quan trên cá»§a y là Lý Sư-Trung, Tiêu Cố luôn bác ý kiến cá»§a y. Vả trong triá»u, vua Tống là anh em kết nghÄ©a cá»§a Kinh-Nam vương Tá»±-Mai, ngà i chá»§ trương giữ vững mặt Nam, để chống mặt Bắc, nên Chú không là m được gì. Nhá» Kinh-Nam vương Tá»±-Mai cho biết rõ ý vua Tống cùng bá»n quan coi Quảng-Tây không muốn gây hấn ở Nam-phương, vì váºy vua Thái-tông má»›i cương quyết: hÆ¡i đụng chạm là phản ứng thá»±c mạnh. Nên nay má»›i có việc Ä‘em Thiên-tá» binh lên để là m cho Tống kinh hãi .
Ghi chú:
Sá»± kiện nà y chép trong Tống-sá», quyển 332, trang 10.676, Lý Sư-Trung truyện. Trang 10.690 Lục Sằn truyện. Quyển 334, trang 10.727 Thẩm Khởi truyện. Trang 10.732 Tiêu Chú chuyện.
Phó lý há»i:
– Váºy bây giá» Tống dở quẻ, không rõ Long-Thụy hoà ng-đế quyết định sao?
Lý trưởng đáp:
– Ngà i đồng ý giải quyết theo chÃnh sách Bắc-cương thá»i Thuáºn-thiên. Ngà i truyá»n cho Tả kiêu-vệ đại tướng quân, Thái-hà hầu Lý Thưá»ng-Kiệt mang mưá»i đạo Thiên-tá» binh lên Bắc-cương đặt dưới quyá»n vua bà Bình-Dương, để đối phó vá»›i giặc. Vì váºy quan huyện Gia-lâm truyá»n cho là ng ta phải cấp má»™t trăm dân Ä‘inh chuyên chở lương thảo trong vòng má»™t tháng.
Ghi chú:
ÃVSKTT, Lý Ká»·: Năm Ká»·-Hợi, niên hiệu Chương-thánh Gia-khánh nguyên niên, (Tống niên hiệu Gia-há»±u năm thứ tư) mùa xuân, tháng ba, đánh Khâm-châu nhà Tống, dương oai rồi rút vá», vì (vua) ghét Tống phản phúc.
Các quan viên xã đồng ồn lên những tiếng bà n tán xôn xao. Cụ Tiên-chỉ há»i Trương-tuần:
– Anh Huy, anh có thể cấp được trăm Hoà ng-nam ngay ngà y mai không? Là ng ta có đủ lương thực cho trăm Hoà ng-nam ăn một tháng không?
Trương tuần Huy gãi đầu:
– Bẩm cụ được chứ. TÃnh tuổi từ mưá»i ba đến ba mươi, xã mình có hÆ¡n hai trăm xuất Ä‘inh. Hiện nay ruá»™ng má»›i cấy, công việc đồng áng tạm ổn. Tuy nhiên xã mình Ä‘ang có vụ khÆ¡i sâu lòng con lạch dẫn nước. Nếu nay lấy Ä‘i trăm hoà ng nam, thì phải tạm ngưng vét lạch. Còn lương thảo thì là ng mình dư giả.
Siêu-loại hầu dÆ¡ tay lên, ý muốn nói, láºp tức trong đình im phăng phắc. Tiếng cụ oang oang:
– Nước Ãại-Việt ta có truyá»n thống nam hùng, nữ kiệt. Nay nhân lúc không báºn việc nông tang, khi nam phải ra tráºn, thì nữ thay thế vét lạch. Ta tuy tuổi trên bẩy mươi, nhưng sức còn tráng kiện, ta cÅ©ng ra vét lạch vá»›i bá»n cháu chắt. Bà nhà ta thì thổi xôi, nướng gà cho chúng ăn.
Láºp tức các cụ già chiếu nhất cÅ©ng hưởng ứng:
– Quân hầu đã dạy thế thì chúng tôi cũng xin theo gương quân hầu.
Cụ Lý lắc đầu:
– Bẩm các quan dạy thế, chứ bá»n con đâu dám.
Má»™t cụ già cưá»i:
– Bá»n già nà y chưa chết mà , chúng tôi tuy chân tay run, không vét kinh được, thì cÅ©ng chống gáºy ra kể chuyện Ä‘á»i xưa cho bá»n cháu gái nghe, hầu cổ động lòng hăng say cá»§a chúng.
Buổi há»p định rõ những Hoà ng-nam nà o được cá» Ä‘i váºn lương; những phụ nữ nà o phải Ä‘i vét lạch. Tuy buổi há»p diá»…n ra êm đẹp, vì ngưá»i ngưá»i Ä‘á»u má»™t lòng vá»›i đất nước, má»™t lòng vá»›i là ng xã. Nhưng khi chấm dứt, thì gà đã lên chuồng khá lâu, bóng đêm phá»§ xuống trong là ng. Má»i ngưá»i thư thả ra vá», trong là ng rá»™n lên niá»m vui, vì tin tưởng rằng ta sẽ thắng giặc Tầu.
Trương tuần Huy nói với thầy đồ Thái, trưởng giáp Nhì trong là ng:
– Nà y thầy đồ Thái, giáp thầy có bao nhiêu Hoà ng-nam đi biên?
– Gần như hết. Còn thanh nữ thì mất bốn đứa phải đi vét lạch, bây giỠtôi đi báo cho cha mẹ chúng biết.
Thầy đồ Thái đến xóm Nhì, tá»›i trước cổng má»™t căn nhà thanh lịch, thầy giáºt chuông. Má»™t thiếu nữ cầm đèn chạy ra, thấy ông, cô vá»™i cung tay:
– Lạy thầy ạ. Má»i thầy và o chÆ¡i.
– Minh-Ãệ đấy à . Bố, mẹ có nhà không?
– Thưa thầy bố mẹ con sắp vỠđấy ạ, rước thầy an tá»a ạ.
Thầy đồ Thái há»i:
– Minh-Ãệ à , con đã hiá»n háºu, lại há»c giá»i, sao không thi và o trưá»ng Trung-nghÄ©a mà há»c? Bá» há»c uổng quá.
– Thưa thầy tại vì nhà con thiếu ngưá»i là m, nên mẹ con bảo con ở nhà là m việc đấy ạ.
– Kể cÅ©ng lạ, vá»›i hoà n cảnh nhà con, thì mượn đến mưá»i ngưá»i ở cÅ©ng cứ được Ä‘i. Con vừa thông minh, cần cù, lại có đức tốt, mà bá» há»c thá»±c đáng tiếc. Trong khi Minh-Can vừa hung dữ, vừa đà nh hanh đỠmá», thì lại cho Ä‘i há»c. Khó hiểu quá.
Minh-Ãệ rÆ¡m rá»›m nước mắt:
– Thưa thầy tuy không được đến trưá»ng nữa, nhưng con vẫn Ä‘á»c sách để hiểu biết thêm. Con lại mượn sách cá»§a Trinh-Dung vá» Ä‘á»c cho khá»i quên.
– Ừ, như váºy cÅ©ng được. Con đã được há»c Tứ-thư, NgÅ©-kinh, Bắc-sá», Nam-sá», lại biết là m thÆ¡, là m phú. Như váºy tạm đủ. Nhà Trinh-Dung có nhiá»u sách quý, con mượn vá» Ä‘á»c để mở mang kiến thức. Cổ nhân dạy rằng: há»c thầy không tầy há»c bạn. Thế con đã Ä‘á»c thêm được những bá»™ nà o?
– Thưa thầy con Ä‘á»c thêm được bá»™ Chiến-quốc sách, Lục-thao, Tam-lược, Tôn-Ngô binh pháp, Ãạo-đức kinh, Nam-hoa kinh, Hà n-Phi tá».
– Chà , con Ä‘á»c rá»™ng đấy. Sách cá»§a Ãạo gia chỉ Ä‘á»c để biết mà thôi, chứ không Ãch lợi gì. Con nên tìm Ä‘á»c vá» sá». Vá»›i sá», má»—i ká»·, má»—i thế gia, má»—i truyện là má»™t tấm gương sáng cho mình. Trong tất cả há»c trò cá»§a là ng, thầy thấy con có ngá»™ tÃnh cao nhất, tiếc rằng con không được theo há»c thêm. Thôi, vua Trưng, cùng chư tướng như Trưng Nhị, Thánh-Thiên, Trần Quốc đâu có ai được há»c nhiá»u.
– Ãa tạ thầy.
Ãến đó có tiếng xe ngá»±a long cong, rồi ba ngưá»i xuống xe. Minh-Ãệ Ä‘on đả chạy ra cầm lấy giây cương ngá»±a:
– Bố ơi, mẹ ơi, có thầy đến chơi.
Má»™t trung niên nam tá» dáng ngưá»i thanh nhã, cung tay:
– KÃnh thầy. Thầy Ä‘i há»p việc là ng có tin gì lạ không? Ãệ, con pha trà má»i thầy.
Chủ khách yên vị, thầy đồ nói:
– Anh Thiết nà y. Nước nhà có sá»±, dùng binh ở Bắc-biên. Là ng ta phải cấp trăm hoà ng nam chuyển lương. Các cụ trong là ng quyết định bắt đám thanh nữ vét lạch thay cho đám hoà ng nam. Trong nhà ông thì Minh-Ãệ, Minh-Can phải góp má»—i cháu mưá»i công.
Má»™t ngưá»i đà n bà tầm thước bước xuống xe cùng má»™t cô gái ngang tuổi vá»›i Minh-Ãệ, nhưng quần áo lụa sang trá»ng vô vùng. Thầy đồ Thái đứng dáºy:
– Chà o chị Thiết.
– Chà o thầy.
Ãến đó Minh-Ãệ bưng nước ra, khép nép cúi đầu:
– Má»i thầy xÆ¡i nước ạ, má»i bố mẹ xÆ¡i nước ạ.
Ngưá»i đà n bà cau mà y nhìn Minh-Ãệ như nhìn con quái váºt:
– Mà y có câm cái mõm mà y đi, rồi cút và o nhà không? Ra đây là m gì? Minh-Can đâu?
Minh-Ãệ cúi đầu và o nhà , thiếu nữ quần áo sang trá»ng cung tay:
– Thưa thầy ạ.
– Không dám, Minh-Can hồi nà y ra sao?
– Thưa thầy con theo há»c trưá»ng Trung-nghÄ©a, văn, võ Ä‘á»u tiến lắm ạ.
Bà Thiết há»i:
– Nà y thầy, nhà tôi phải góp hai đứa, má»—i đứa mưá»i công. Như váºy tôi xin để con Minh-Ãệ là m cả hai mươi công có được không? Trá»i tháng hai mưa phùn, gió bấc lạnh thế nà y, mà bắt con Minh-Can Ä‘i đắp đất bùn ở lạch thì chết chứ sống sao được.
Thầy đồ Thái ngạc nhiên:
– Trong hai đứa, tôi thấy Minh-Can khá»e hÆ¡n Minh-Ãệ nhiá»u. Nếu phải thay thế thì Minh-Can phải thay Minh-Ãệ má»›i phải chứ?
– Thầy Æ¡i, con Minh-Can là và ng là ngá»c cá»§a nhà tôi, má»›i cần giữ sức, chứ con Minh-Ãệ, nó có chết cÅ©ng không sao.
Thầy đồ tỠý bất mãn:
– Tôi chỉ biết truyá»n lệnh cá»§a là ng, còn cá» ai Ä‘i là việc cá»§a gia chá»§.
Nói rồi thầy từ tạ bước ra khá»i nhà . Bà Thiết để chồng tiá»…n thầy đồ. Bà gá»i hai con gái lại:
– Sáng nay con Minh-Ãệ đã dã bèo cho lợn ăn chưa?
– Thưa mẹ rồi ạ.
– Mà y đã giặt quần áo chưa?
– Thưa mẹ xong rồi ạ.
Minh-Can xen và o:
– Nó chỉ giặt quần áo của bố mẹ, của nó thôi. Còn quần áo của con, nó bỠlại. Con bảo nó giặt, nó lủng bủng, rồi lỠluôn.
Bốp, bốp. Bà Thiết tát Minh-Ãệ hai cái. Gò má nà ng nổi lên những nốt ngón tay đỠhá»n:
– Nà y bướng nà y! Nà y hỗn nà y. Từ nay mà y mà không giặt quần áo cho nó, thì tao dần và o xác mà y.
Minh-Ãệ xoa tay và o má:
– Thưa mẹ, con cho lợn ăn, rồi giặt quần áo. Giặt chưa xong, con phải ngừng lại thổi cơm. Con đợi ăn xong, sẽ giặt tiếp chứ có phải con không giặt đâu? Nó là em, cũng khoẻ mạnh như con, sao nó không giặt, mà bắt con giặt?
Bốp, bốp. Bà Thiết tát cho Minh-Ãệ hai cái nữa, nà ng ngã chúi xuống ná»n nhà :
– Mà y còn so bì hả? Bà đánh cho mà y chết thì thôi. Cái ngữ như mà y mà cũng so đo với nó được sao.
Bà tru tréo lên:
– Hừ, mà y là cái thứ bèo bá»t, cái thứ tôm tép; còn nó là tiên nga, là công chúa. Mà y không biết thân, dám so Ä‘o. Hứ ! Bà nói cho mà y biết, mai mà y phải dáºy sá»›m dã bèo, nấu cám lợn, giặt quần áo, sao cho tá» má» sáng phải xong, rồi mang móng ra đình là ng để theo ngưá»i ta Ä‘i vét lạch. Nhá»› đấy, mà y phải là m thay cho con Minh-Can nữa. Ãi!
Minh-Ãệ lau nước mắt, ra bá» sông giặt quần áo.
Minh-Ãệ là con đầu lòng cá»§a má»™t gia đình khá giả trong là ng Sá»§i. Phụ thân nà ng, ông Thiết là ngưá»i theo đòi nghiên bút. Dáng ngưá»i mảnh khảnh, tÃnh tình ôn nhu văn nhã, lại có há»c, đúng ra năm mưá»i tám hai mươi, bố mẹ đã há»i vợ cho ông. Nhưng vì theo Ä‘uổi việc há»c, lại láºn Ä‘áºn nÆ¡i quan trưá»ng, nên mãi năm 24 tuổi, ông má»›i kết hôn vá»›i má»™t thiếu nữ môn đăng há»™ đối, 16 tuổi tên VÅ©-thị Tỉnh. Nhưng sau ba năm, bà Tỉnh không có con. Song thân lại há»i cho ông ngưá»i con gái kẻ chợ tên Minh-Giang. Sáu tháng sau Minh-Giang mang thai, đẻ ra Minh-Ãệ. Còn bà VÅ©-thị Tỉnh thì bá» nhà ra Ä‘i. Minh-Giang không phải là má»™t thiếu nữ xinh đẹp, dáng ngưá»i nà ng cao lá»›n, trông hÆ¡i thô, giá»ng nói đục đục, pha vá»›i cái oang oang, thà nh ra hÆ¡i giống tiếng ngưá»i quát tháo. Minh-Giang cÅ©ng được theo há»c chút Ãt chữ nghÄ©a.
Không hiểu sao, ngay từ khi sinh ra, dù là con đầu lòng, Minh-Ãệ không đã bị bà mẹ ghét cay ghét đắng. Minh-Ãệ được trao cho ngưá»i vú nuôi, ăn ngá»§ cùng vú, thảng hoặc ông Thiết có bế bồng thì bà vợ cau có nhìn ông như không hà i lòng. Má»—i lần Minh-Ãệ khóc, là láºp tức bị mẹ tát cho hai cái liá»n. Vì váºy suốt cuá»™c Ä‘á»i thÆ¡i ấu, má»—i lần thấy mẹ,là y như Minh-Ãệ tìm chá»— trốn, như phải thấy má»™t cái gì kinh hãi trên thế gian. Minh-Ãệ sống cô độc vá»›i vú, sống vá»›i ngưá»i ở, nà ng không được hưởng má»™t chút gì vá» tình mẫu tá». Vì mẹ coi con như má»™t thú váºt bất đắc dÄ© phải nuôi trong nhà , nên từ vú, đến ngưá»i ở Ä‘á»u nuôi Minh-Ãệ như nuôi lợn, không mấy thiết tha chăm sóc. Minh-Ãệ thÆ¡ thẩn chÆ¡i má»™t mình, đứa trẻ luôn kinh sợ, không biết khi là m cái nà y, có bị đánh không? Nói Ä‘iá»u kia có bị chá»i không ?
Hai năm sau nữa, Minh-Giang lại sinh ra má»™t gái, đặt tên là Minh-Can, vá»›i ngụ ý đứa con nà y là gan là ruá»™t cá»§a mình. Lạ thay, vừa sinh ra, Minh-Can đã được mẹ yêu thương cá»±c kỳ. Bà không mượn vú, mà đÃch thân mình nuôi. Má»i săn sóc như tắm rá»a, thay quần áo, nhất nhất bà đá»u tá»± tay là m. Sau Minh-Can đến hai con trai tên Mãnh, Tráng, má»™t con gái tên Minh-Nhà n, cuối cùng là đứa con trai tên Lợi. Tuy có sáu mặt con, nhưng bà cÅ©ng rá»ng rưng không mấy quan tâm đến chúng. Bà chỉ không quan tâm, chứ không đến ná»—i ghét như đối vá»›i Minh-Ãệ.
Triá»u Lý tôn sùng đạo Pháºt, nên không có việc trá»ng nam khinh nữ, lại nữa hà o quang cá»§a vua Trưng cùng 162 tướng còn sáng rá»±c. Má»›i đây thá»i Thuáºn-thiên (1010-1028) những danh tướng như vua bà Bình-Dương đương kim trị vì Bắc-biên kiêm chưởng môn phái Mê-linh; trưởng đại công chúa Bảo-Hòa, chưởng môn phái Tản-viên, sư phụ cá»§a đương kim thiên tá»; Vương-phi Khai-Quốc vương Thanh-Mai; các công chúa Kim-Thà nh, Trưá»ng-Ninh, Côi-SÆ¡n... vá»›i những tráºn đánh sang Tống kinh thiên động địa. Cho nên trong hương đảng, ngoà i lăng miếu phụ nữ được tôn trá»ng, con gái được hoc văn, luyện võ như con trai.
Là ng Sá»§i có ba trưá»ng há»c lá»›n. Má»™t trưá»ng cá»§a thầy đồ Thái, ăn lương vua, dạy khai tâm cho trẻ con. Khi há»c trò trưá»ng là ng có trình độ khá, má»›i nháºp há»c trưá»ng cá»§a Trung-nghÄ©a đại tướng quân Siêu-loại hầu. Trưá»ng nà y thưá»ng được gá»i là trưá»ng Trung-nghÄ©a hầu. Trưá»ng dạy cả văn lẫn võ. Trưá»ng thứ ba cÅ©ng dạy văn, luyện võ, nhưng hÆ¡i xa, Ä‘iá»u kiện thu nháºn khó khăn hÆ¡n, đó là chùa Dâu. Sư trưởng cá»§a chùa, thuá»™c phái Tiêu-sÆ¡n, phái võ xuất thân cá»§a vua Thái-tổ nhà Lý, đương kim chưởng môn hiện là Quốc-sư. Nên những há»c sinh được thu nháºn Ä‘á»u trở thà nh đệ tá» Tiêu-sÆ¡n, Ä‘iá»u mà tất cả phụ huynh Ä‘á»u mÆ¡ ước con mình được thu nạp.
Chị em Minh-Ãệ, Minh-Can Ä‘á»u theo há»c vá»›i thầy đồ Thái. Bà Thiết chỉ theo dõi đưá»ng há»c vấn cá»§a Minh-Can. Còn Minh-Ãệ há»c ra sao, ăn ra sao, bệnh thế nà o bà không biết tá»›i. Bà xá» dụng nà ng như con ở, thứ con ở bị khinh miệt bị hắt há»§i, để hầu Minh-Can. HÆ¡i má»™t tý là bà đánh, bà chá»i. Minh-Can lại đà nh hanh, đụng chút là khóc bù lu bù loa, bịa chuyện mách mẹ, để Minh-Ãệ phải đòn. Bà ra lệnh: khi bà đánh, mắng thì Minh-Ãệ tuyệt đối phải cúi đầu chịu đựng, không được khóc, không được cãi, cÅ©ng không được nói.
Tà i sản của The Creator
14-09-2008, 08:58 PM
57991135 Cạch !
Tham gia: Feb 2008
Äến từ: VN
Bà i gởi: 1,152
Thá»i gian online: 3 tuần 0 ngà y 14 giá»
Thanks: 359
Thanked 1,686 Times in 186 Posts
Nam Quốc SÆ¡n HÃ
Tác giả : Yên Tá» Cư SÄ© Trần Äại Sỹ
Thể lá»ai: Kiếm hiệp
Chị em Minh-Ãệ, Minh-Can Ä‘á»u theo há»c vá»›i thầy đồ Thái. Bà Thiết chỉ theo dõi đưá»ng há»c vấn cá»§a Minh-Can. Còn Minh-Ãệ há»c ra sao, ăn ra sao, bệnh thế nà o bà không biết tá»›i. Bà xá» dụng nà ng như con ở, thứ con ở bị khinh miệt bị hắt há»§i, để hầu Minh-Can. HÆ¡i má»™t tý là bà đánh, bà chá»i. Minh-Can lại đà nh hanh, đụng chút là khóc bù lu bù loa, bịa chuyện mách mẹ, để Minh-Ãệ phải đòn. Bà ra lệnh: khi bà đánh, mắng thì Minh-Ãệ tuyệt đối phải cúi đầu chịu đựng, không được khóc, không được cãi, cÅ©ng không được nói năng gì. Năm mưá»i tuổi bà cho Minh-Can thi và o trưá»ng cá»§a Trung-nghÄ©a hầu. Minh-Ãệ cÅ©ng xin cha mẹ cho thi. Láºp tức bà Thiết mắng:
– Cái ngữ như mà y, ăn không nên Ä‘á»i, nói không lên lá»i, há»c hà nh được dăm ba chữ mèo cà o, mà cÅ©ng xin thi và o trưá»ng quan ư? Ä‚n mà y đòi xôi vò, sao mà y không lên núi Tản xin tiên cô Bảo-Hòa thu là m đệ tá», rồi sau gả mà y cho Thái-tá» má»™t thể. Hừ ! Ngưá»i chẳng đáng giá hòn chì. Ba hồn bẩy vÃa đòi Ä‘i võng đà o.
Bà nói nói bâng quơ một mình:
– Voi đú, chó đú, chuột chù cũng nhảy.
Minh-Can Ä‘áºu và o trưá»ng Trung-nghÄ©a hầu, há»c văn, luyện võ, nghiá»…m nhiên trở thà nh thiếu nữ được khắp huyện kÃnh trá»ng, vá»›i những hy vá»ng và o tương lai. Tuy má»›i mưá»i tuổi, nhưng đã có nhiá»u gia đình danh giá đánh tiếng kết thân.
Còn Minh-Ãệ thì được cho nghỉ há»c, ở nhà giúp việc, phụ vá»›i ngưá»i ở. Nà ng trở thà nh ngưá»i ở báºc nhì, loại ngưá»i ở không công để hầu hạ Minh-Can cùng các em. Không được há»c, nhưng Minh-Ãệ vẫn âm thầm Ä‘á»c sách. Ngoà i những sách cá»§a bố có sẵn, Minh-Ãệ còn mượn thêm sách cá»§a nhà Trinh-Dung để Ä‘á»c thêm. Hóa cho nên cái cô đơn, phẫn háºn, khiến Minh-Ãệ âm thầm Ä‘á»c sách, kiến thức trở thà nh rất rá»™ng, mà trong nhà không ai hay.
Mấy năm sau, một biến chuyển lớn đã là m thay đổi cuộc sống trong nhà ông Thiết.
Nhân bà chị ông Thiết mở má»™t khách Ä‘iếm và má»™t tá»u lầu lá»›n ở huyện, ông được chị cá» là m quản lý, bà được cá» trông coi trang trà tiếp khách. Từ nhà lên huyện khoảng má»™t giá» Ä‘i bá»™, nhưng hai ông bà đi vá» bằng xe ngá»±a. Công việc là m đòi há»i ông bà phải có mặt từ sáng tinh mÆ¡ cho đến tối, đôi khi khuya ông bà má»›i trở vá» nhà .
Vì phải Ä‘i là m xa, nên ông bà cho vú già nghỉ, rồi mượn má»™t ngưá»i là m để trông coi con cái, cùng cÆ¡m nước. Nhưng má»™t ngưá»i là m, thì không xuể đối vá»›i cả gia đình tám ngưá»i, lại thêm má»™t đà n gia súc, nà o là cặp chó, má»™t đực tên Ãức-Tâm, má»™t cái tên Tâm-Ãức. Tiếp theo là cặp mèo, mưá»i con ngá»—ng, hÆ¡n hai chục con gà , bốn con lợn. Nên bà Thiết bắt Minh-Ãệ phải trợ giúp cho chị ngưá»i là m.
Chị nà y tên Sá»u.
Chị Sá»u nguyên là má»™t nông dân, vì chồng chết, lại không con, nên khi Ä‘i và o tuổi bốn mươi, sức khoẻ không cho phép chị là m những việc nặng nhá»c như gánh lúa, bừa ruá»™ng, tát nước, nên chị phải Ä‘i ở. Trái vá»›i cái tên Sá»u, ngưá»i chị nhá» thó, khẳng khiu, dáng Ä‘i lịch bịch, cánh tay như chỉ còn xương, mặt chị tái mét, mà trên lá»›p da lúc nà o cÅ©ng bóng những mỡ, mụn lá»›n, mụn nhá» má»c lố nhố rất mất tráºt tá»±. Hà m răng chị nhuá»™m từ hồi còn con gái, nay đã bong hết lá»›p bên ngoà i, nên trông nó hÆ¡i và ng và ng, xam xám. Vì yếu như thế, cho nên má»i công việc trong nhà chị Ä‘á»u đẩy cho Minh-Ãệ hết.
Má»—i khi chị không chu toà n được việc chá»§ giao cho, thì y như tối ông bà Thiết vá», chị Ä‘i má»™t đưá»ng kể lể nà o thằng Tráng phá phách, thằng Lá»±c nghịch ngợm, con Minh-Nhà n quấy khóc. Chị rất khôn. Chị biết rằng Minh-Can là đứa con cưng, nên chị chiá»u chuá»™ng cô nà y rất má»±c. Ãối vá»›i Minh-Ãệ, chị thẳng tay bắt là m đủ má»i công việc đầu tắt, mặt tối. Há»… nà ng mở miệng than là chị xui Minh-Can bịa chuyện vá» mách mẹ, láºp tức nà ng bị bà Thiết đánh Ä‘áºp. Má»—i lần như thế, bà Thiết nghiến hai hà m răng và o nhau, miệng rÃt lên:
– Trá»i hở trá»i! Con diá»u tha quạ mổ kia, mà y có biết bố mẹ mà y là m đầu tắt, mặt tối ra má»›i có miếng ăn cho mà y không? Thế mà ở nhà mà y còn tác quái há» ??? Há» ??? Há» ???
Bà nói vá»›i chị Sá»u:
– Từ nay tôi cho phép chị, ngoà i trừ con Minh-Can ra, bất cứ đứa nà o không nghe lá»i chị, chị được dần và o xác chúng nó cho tôi.
Từ đấy chị em Minh-Ãệ sợ chị Sá»u má»™t phép. Tiá»n ăn, tiá»n chợ, bà Thiết trao cho chị Sá»u cả. Chị khôn lắm, chị biết ông bà đá»u ăn trưa, ăn chiá»u ở khách Ä‘iếm, nên chị bá»›t Ä‘i má»™t ná»a tiá»n chợ. Thá»i bấy giá», bữa sáng thưá»ng ăn và o lúc rạng đông, rồi ngưá»i lá»›n ra đồng là m việc, trẻ con Ä‘i há»c. Buổi chiá»u ăn và o lúc gà lên chuồng. Cho nên hai bữa cÆ¡m, thì bữa sáng chị cho bá»n trẻ ăn rau, ăn tôm, cá. Bữa chiá»u chị cÅ©ng là m những món sang như thịt lợn kho, cá hấp, cá rán, nhưng chỉ cho má»—i đứa ăn chút Ãt thôi, duy Minh-Can thì được ăn thả dà n; cốt sao còn dư lại chị cất và o chạn. Tối bà Hà n vá», thấy trong chạn, nà o thịt, nà o cá dư thừa ê há», thì cho rằng chị Sá»u thá»±c thà , nuôi con mình đầy đủ. Và o những ngà y sóc, ngà y vá»ng, bà Thiết dặn chị:
– Nhá»› phải mua hoa quả, mua gà , nấu xôi để cúng gia tiên. Con gà đó, chị dà nh hai cái đùi cho Minh-Can, còn lại thì cho bốn đứa kia. Cái cổ, cái cánh cho con nợ Ä‘á»i con Minh-Ãệ.
Ãiá»u đó chị Sá»u là m đúng. Chị giết gà , xôi xôi, mua hoa quả cúng, hai cái đùi cho Minh-Can, chị chỉ cho má»—i trẻ má»™t miếng nhá», còn lại chị Ä‘em vá» nhà cho cháu, cho em chị ăn. Ãối vá»›i Minh-Ãệ, ngay chút Ãt nước luá»™c gà chị cÅ©ng không cho, chứ đừng nói là miếng thịt.
Ông Thiết thì dù sao cÅ©ng là đà n ông. Ở cái xã há»™i xưa, xã há»™i Ä‘á»i Lý, chá»§ đạo tá»™c Việt dà nh cho ngưá»i đà n bà rất nhiá»u quyá»n trong gia đình. Nà o nuôi con; nà o dạy con; nà o quản trị tiá»n bạc, cá»§a cải; nà o giá»— tết; giao tế trong há», ngoà i là ng Ä‘á»u do đà n bà đảm đương hết. Thà nh ra cái gia đình ông Thiết, do bà Thiết nắm quyá»n, nhưng bà quên mất tất cả thiên tÃnh trá»i cho để là m mẹ, dÄ© nhiên là m sao bà có đủ đức cá»§a má»™t phụ nữ trong chá»§ đạo tá»™c Việt. Cho nên, ngưá»i ngoà i nhìn và o, thì thấy các con ăn mặc tươm tất, nhưng thá»±c ra đám trẻ sống bÆ¡ vÆ¡ như mồ côi, không được hưởng chút tình mẫu tá» nà o.
Theo tục lệ là ng xã tá»™c Việt từ thá»i vua Hùng, má»—i khi có những buổi há»p quan trá»ng đến váºn mệnh toà n xã như hôm nay, thì má»i ngưá»i phải hiện diện. Nếu như có những công việc tạp dịch góp sức và o công Ãch như đắp đưá»ng, là m cá», vét sông v.v. lệ là ng định rõ những chức sắc nà o, quan viên nà o, được miá»…n. Tuy nhiên những ngưá»i phải góp công, nếu vì sức khoẻ, vì việc nhà đa Ä‘oan, thì có thể mượn ngưá»i thay thế, là ng cÅ©ng cho. Hôm nay, buổi há»p diá»…n ra lúc buổi trưa, ông bà Thiết không có nhà , nên ngưá»i trưởng xóm phải báo cho ông bà những quyết định cá»§a buổi há»™i. Việc là ng bắt Minh-Ãệ, Minh-Can má»—i ngưá»i góp mưá»i công, ý ông Thiết muốn dùng tiá»n mượn ngưá»i thay thế cho con khá»i mệt nhá»c, như những gia đình khá giả khác. Trước đây, má»—i lần như váºy, ông lên tiếng đỠnghị, thì y như bà Thiết nhảy choi choi như khỉ đói xỉa xói và o mặt ông mà nêu ra đủ thứ tá»™i cá»§a Minh-Ãệ, thà nh ra lâu ngà y, ông không còn tý quyá»n hà nh nà o cả. Muốn giữ cho nhà cá»a êm thắm, ông đà nh buông xuôi để mặc vợ.
Trá»i đã vá» khuya, cái lạnh tháng hai còn bao phá»§ không gian, nhưng Minh-Ãệ vẫn phải ra bá» sông giặt quần áo. Từ hồi sáu bẩy tuổi, khi còn Ä‘i há»c, nà ng được nghe thầy đồ kể chuyện rằng Bụt (Pháºt)có nghìn mắt nghìn tai, luôn nghe tiếng chúng sinh kêu cứu. Khi gặp đưá»ng cùng, cứ khấn Bụt là ngà i hiện ra cứu giúp. Hồi nhá», bị mẹ đánh, bị Minh-Can hà nh hạ, nà ng chỉ biết cắn răng chịu đựng. Sau nà y lá»›n lên, nà ng thưá»ng khấn Bụt, mong Bụt hiện lên để che chở cho nà ng. Rồi nà ng tưởng tượng Bụt đứng trên mây, nà ng chắp tay hướng lên không gian vô táºn mà khấn Bụt, tâm sá»± vá»›i Bụt.
Có má»™t lần Minh-Can dẫn bạn vá» nhà chÆ¡i, bắt nà ng là m cÆ¡m đãi khách, nà ng không chịu là m, vì là m thì lấy đâu ra thịt, cá cho bữa cÆ¡m chiá»u? Láºp tức Minh-Can cùng bạn xúm và o dùng võ đánh nà ng. Dù nà ng là chị, hÆ¡n hai tuổi, lá»›n trước, nhưng vì Minh-Can há»c võ, nên nà ng đà nh chịu đòn. Má»—i lần nà ng bị đấm, bị đã ngã lăn quay ra, chúng lại reo hò cưá»i nói, tá» vẻ khoan khoái. Chiá»u vá», nà ng Ä‘em chuyện mách bố mẹ, thì bà Thiết cau mặt:
– Há»c thì phải hà nh. Nó há»c võ mà không có chá»— thá» thì sao biết được kết quả. Nay nó có mượn cái thây thối tha cá»§a mà y mà đấm đá, thì cÅ©ng là vạn phúc cho mà y, mà y còn đà nh hanh gì nữa đây?
Từ đấy Minh-Can thưá»ng rá»§ bạn vá» nhà chÆ¡i, má»—i khi thấy Minh-Ãệ, chúng ngứa mắt, lại lôi nà ng ra mà đấm đá. Nà ng đà nh nghiến răng chịu đựng.
Má»™t lần, chị Sá»u mua thức ăn không nhiá»u, mà Minh-Can mang những bẩy tám ngưá»i bạn vá» nhà đòi là m cÆ¡m ăn giữa trưa. Minh-Ãệ vừa mở miệng nói rằng không đủ thức ăn, thì Minh-Can cùng đám bạn xúm và o mà đánh, chá»i. Nó hạ lệnh:
– Con ở hôi thối nà y. Không còn thức ăn thì mà y giết hai con gà mái trong chuồng kia cũng được chứ gì?
Biết rằng cãi thì ăn đòn, nà ng đà nh bắt hai con gà đang đẻ là m thịt cho chúng ăn. Chiá»u hôm đó, bà Thiết vá», không thấy hai con gà mái đẻ đâu, bà há»i, Minh-Can le te đáp:
– Hồi trưa con Ãệ nó giết gà đãi bạn nó là con Ngá»c-Nam, Trinh-Dung, Ngá»c-Huệ, Thanh-Thảo cùng vá»›i mấy thằng bạn mất rồi.
Minh-Ãệ kinh hãi cãi:
– Thưa mẹ, chÃnh nó Ä‘em bẩy đứa bạn vá», bắt con giết gà là m cÆ¡m đãi. Con chối, chúng nó xúm và o đánh con. Ãây, mẹ xem, khắp ngưá»i con đầy vết thâm tÃm đây.
Bà Thiết xỉa xói và o mặt nà ng:
– Tiên sư bố mà y, mà y nứng l... lên, đem trai vỠnhà , lại bắt gà mái đẻ của tao giết đãi nó, rồi mà y lại đổ cho con gái tao ư? Tao phải giết chết mà y mới được.
Thế là bà đánh nà ng túi bụi. Xưa nay, má»—i lần bị đòn, mà nà ng phân trần, thì y như bà Thiết còn đánh đến khi nà ng không nói gì má»›i thôi. Vì váºy nà ng nghiến răng chịu mưa roi, bão vá»t cho qua.
Sau tráºn đòn, nà ng ra bá» sông ôm mặt ngồi khóc. Nà ng khấn Bụt, nói chuyện vá»›i Bụt. Nà ng chắp tay:
– Lạy Bụt chứng giám cho con.
Rồi nà ng kể hết nguồn cÆ¡n. Nà ng vừa kể xong, thì có tiếng nói trong, êm Ä‘á»m phát ra:
– Tất cả những gì con đang phải gánh chịu, là do cộng nghiệp từ muôn và n kiếp trước kết tụ. Nếu nay con cứ chống, cứ tránh né, thì cái nghiệp xưa bao giỠmới giải hết?
Nà ng ngá»a mắt nhìn lên, thì không phải là Bụt, mà là má»™t bà quần áo trắng. Trong bóng đêm mỠảo, nà ng nghÄ© ngay đến đức Quan-Thế-Âm hiện xuống cứu khổ cứu nạn. Nà ng thụp lạy:
– Nam-mô cứu khổ, cứu nạn Quan-thế-âm Bồ-tát, xin Bồ-tát thương tình cứu con khá»i cảnh Ä‘au khổ nà y.
– Ãau khổ, Ä‘au khổ. Thế con có biết trên thế gian nà y có không biết bao nhiêu chúng sinh Ä‘au khổ hÆ¡n con không? Ta cho con bốn câu để giải cái ẩn ức trong tâm. Con hãy nghe đây:
Nhân sinh đô thị mệnh an bà i.
Con ngưá»i ta sinh ra, đã được số mệnh an bà i, nhà Pháºt gá»i là nghiệp quả. Khi nghiệp nó tá»›i, thì phải thản nhiên chịu đựng, chứ nếu cứ chống đối thì kiếp sau nó sẽ theo mà đòi mãi.
Nhân thế nan phùng khai khẩu tiếu.
Trong thế gian nà y, Ä‘au khổ đầy dẫy, khó mà mở miệng cưá»i được. Váºy thì con có khổ má»™t mình đâu?
Khởi khả nhân vô đắc váºn thá»i?
Cuá»™c Ä‘á»i thay đổi, ngưá»i nà o Ä‘ang khổ rồi cÅ©ng có ngà y váºn tốt nó tá»›i. Con muốn gấp là m chi?
CỠđầu tam xÃch hữu thần minh.
Ngá»a đầu nhìn lên ba thước (75 cm) là có thần minh chứng giám. Con khá»i phải kêu oan!
Qua bốn câu khuyên cá»§a Quan-âm, Minh-Ãệ cảm thấy trong ngưá»i khoan khoái lạ thưá»ng. Ngà i tiếp:
– Thôi, bây giá» ta tạm giải cái Ä‘au đớn thân xác cho con đã. Con hãy ngồi im, không được động Ä‘áºy.
Quan-Âm cúi xuống, xòe bà n tay để lên đỉnh đầu, má»™t luồng nhiệt khà chạy khắp cÆ¡ thể nà ng. Lạ thay, nhiệt khà chạy đến đâu, bao nhiêu cái Ä‘au đớn Ä‘á»u biến mất.
Nà ng lại thì thụp lạy, Quan-Âm phán:
– Thôi, lạy váºy đủ rồi. Bây giá» ta cho con ba cái bá»u bối để tránh khá»i hoạn nạn. Con nhá»› nhé, tuyệt đối không được kể cho ai nghe, bằng không con sẽ gặp tai ách ghê lắm.
– Con xin tuân lệnh.
Quan-Âm móc trong túi ra má»™t táºp sách nhá» trao cho nà ng:
– Ãây là quyển sách loại bá» túi, trong có chép bà i kinh Bát-nhã, cùng yếu chỉ kinh Kim-cương. Lúc nhà n rá»—i, trước khi Ä‘i ngá»§, con hãy Ä‘em ra Ä‘á»c, cùng suy nghÄ© ý nghÄ©a thâm sâu. Nà o, con hãy Ä‘á»c theo ta.
Gì chứ kinh Bát-nhã thì nà ng thuá»™c lòng, đã Ä‘á»c hà ng trăm, hà ng nghìn lần. Nà ng cất tiếng Ä‘á»c:
"Quán-tự-tại Bồ-tát,
Hà nh thâm Bát-nhã ba-la máºt Ä‘a thá»i,
Chiếu kiến ngũ uẩn giai không,
Ãá»™ nhất thiết khổ ách.
...........
Yết đế, yết đế, ba la yết đế,
Ba la tăng yết đế,
Bồ đỠtát bà ha".
– Con có hiểu nghĩa bà i kinh nà y không?
– Dạ, con hiểu nghÄ©a Hán-Việt thôi, còn ý thâm sâu thì con không được há»c.
– Như váºy cÅ©ng được rồi. Ta đã kiến giải bà i kinh nà y, và chép trong táºp yếu quyết mà ta cho con đây. Khi có thá»i giá» thì con Ä‘em ra mà đá»c. Ta cho con má»™t yếu quyết: lúc nà o trong lòng cÅ©ng phải để trống không, nhãn không, nhÄ© không, tỵ không, thiệt không, thân không, ý không. Nhá»› đấy, hãy bá» lục tặc ra ngoà i.
Minh-Can nháºn táºp sách. Quan-Âm tiếp:
– Bây giỠcon nhắm mắt, rồi từ từ bỠhết nhãn, nhĩ, tỵ, thiệt, thân, ý. Trước hết bỠnhãn đã. Con nhắm mắt lại. Bây giỠchỉ tưởng tượng thấy ta đứng trước mặt.
– ÃÆ°á»£c rồi, con bá», không chú ý đến miệng đắng nữa. ÃÆ°á»£c rồi, khá lắm, như váºy bỠđược thiệt rồi đó. Bây giá» không còn nghÄ© tá»›i thân mình bị Ä‘au đớn, nóng hay lạnh nữa. ÃÆ°á»£c. Như váºy vô thân rồi đó. Nà o, hãy quên Ä‘i, không nhá»› tá»›i bị mẹ đánh, bị em là m nhục. ÃÆ°á»£c, con quên mau lắm, thế là vô ý rồi. Cuối cùng là vô nhÄ©. Con đừng chú ý đến xung quanh nữa, chỉ chú ý đến lá»i ta nói thôi. ÃÆ°á»£c rồi, bây giá» hãy táºp trung tinh thần đừng chú ý đến lá»i nói cá»§a ta nữa.
Thế là Minh-Ãệ như ngưá»i mê Ä‘i, không còn biết gì đến xung quanh. Cứ như thế, nà ng nháºp và o má»™t giấc triá»n miên thâm sâu không biết bao nhiêu lâu, cho đến khi bà n tay Quan-Âm vá»— lên đầu, nà ng má»›i tỉnh giấc.
Nà ng cảm thấy ngưá»i sảng khoái vô cùng táºn. Quan-Âm phán:
– Con ngồi ngay ngắn lại. ÃÆ°á»£c rồi. Từ từ hÃt hÆ¡i, hÃt là m nhiá»u nhịp. Mắt nhắm, nhưng nhìn và o tỳ-vị (lá lách, dạ dà y),tưởng tượng khà từ ngoà i và o mÅ©i lên đỉnh đầu, rồi tá»a ra hai thái dương, mặt, cổ, chạy xuống bụng giữa. ÃÆ°á»£c rồi. Bây giá» lại thở ra, thở là m nhiá»u nhịp, tưởng tượng khà từ bụng giữa xuống chân qua gối, bà n chân. ÃÆ°á»£c rồi. Bây giá» lại hÃt và o, vẫn hÃt là m nhiá»u nhịp, tưởng tượng khà từ hai bà n chân chạy lên bụng trên. ÃÆ°á»£c rồi. Bây giá» con thở ra là m nhiá»u nhịp, tưởng tượng khà tứ bụng trên lên đầu, rồi ra ngoà i.
Sau hai lần hÃt, thở, ngưá»i Minh-Ãệ cảm thấy khoẻ mạnh vô cùng. Quan-Âm tiếp:
– Ta cho con ba bảo bối. Má»™t là bà i kinh Bát-nhã, hai là phương thức nháºp tÄ©nh, ba là phương pháp thở hÃt cho khoẻ. Sau nà y, khi gặp nguy cÆ¡ vá» thần chÃ, thì chiếu kinh Bát-nhã mà tá»± giải lấy. Gặp Ä‘au đớn thể xác thì nháºp tÄ©nh. Còn như ngưá»i mệt má»i thì thở hÃt. Nhưng nếu con nháºp tÄ©nh rồi thở hÃt và nhẩm Ä‘á»c kinh Bát-nhã thì con sẽ có sức khoẻ vô biên.
– Con xin đa tạ ngà i.
– Ta có má»™t số yếu quyết, ta Ä‘á»c cho con. Tùy theo duyên pháºn, con có ngá»™ tÃnh cao thì thuá»™c được nhiá»u. Còn ngá»™ tÃnh thấp, thì thuá»™c Ãt.
Nói rồi bà đá»c:
Âm nhu tâm pháp thị vô song,
Luyện khÃ, luyện công thá»±c bất đồng.
Khà đắc, công thà nh, háºu luyện kiếm,
Giải trừ dương lực, phá ngạnh công.
Bà đá»c đến đâu Minh-Ãệ thuá»™c đến đó. Bà đá»c má»™t lúc 99 câu, Minh-Ãệ cÅ©ng thuá»™c cả 99. Bà há»i:
– Con thá» Ä‘á»c lại xem, con thuá»™c được mấy câu.
Minh-Ãệ Ä‘á»c thông 99 câu. Bà kinh ngạc:
– Ngá»™ tÃnh con cao thá»±c. Ãể ta giải thÃch cho con mưá»i câu đầu, con luyện xong, ta sẽ giải thÃch tiếp.
Bà giảng giải ý nghÄ©a mưá»i câu. Minh-Ãệ luyện cho đến khi trá»i gần sáng thì xong. Quan-Âm phán:
– Kể từ nay ta đặt tên cho con là Yến-Loan. Sau nà y má»—i khi con dùng tên nà y, thì ngưá»i cá»§a ta khắp nÆ¡i sẽ biết con là đệ tá» cá»§a ta, mà giúp đỡ con. Ta dặn con má»™t Ä‘iá»u, từ nay bất cứ ai há»i vá» ba bảo bối mà ta cho con, tuyệt đối con không được tiá»t lá»™ gặp ta trong trưá»ng hợp nà o. Nhá»› không?
– Con ghi nhớ rồi.
Nói rồi nà ng cúi xuống đảnh lễ. Sau khi lễ ba lễ, nà ng ngẩng đầu nhìn lên, thì không thấy Quan-Âm đâu cả.
Từ đấy nà ng âm thầm thở hÃt, nháºp tÄ©nh, Ä‘á»c kinh Bát-nhã. Nhưng chưa bao giá» thá» kết hợp cả ba thứ lại vá»›i nhau. Nà ng ngẫm thấy rằng, trước đây ngưá»i nà ng bè bè ra, coi rất chướng mắt. Cứ sau thá»i gian luyện ba bảo bối, thì sức khoẻ tăng lên, cÆ¡ thể thon dần lại, mắt sáng hÆ¡n lên.
Mưá»i ngà y sau Quan-Âm lại xuất hiện, giải thÃch thêm mưá»i câu nữa, rồi nà ng luyện trong mưá»i ngà y là song. Cứ như thế sau chÃn lần xuất hiện, Minh-Ãệ được Quan-Âm giải thÃch hết 99 câu. Rồi từ đấy không thấy ngà i hiện ra nữa. Còn nà ng thì cứ âm thầm luyện má»™t mình.
Tiếng chuông chùa ban mai, là m Minh-Ãệ tỉnh giấc, súc miệng qua loa rồi nà ng phải vác má»™t rổ lá»›n bèo Ä‘em thái nhá», trá»™n vá»›i cám, nhóm lá»a nấu. Vì nấu bằng rÆ¡m, nên nà ng phải ngồi bên bếp, không rá»i ra được. Tuy ngồi nấu cám lợn, mà nà ng vẫn thở hÃt, để bồi bổ lại việc mất sức vì không được ngá»§.
Nồi cám sôi rồi, thì chị Sá»u má»›i thức giấc, chị le te sai nà ng nhặt rau, nấu cÆ¡m.
Trá»i tảng sáng, cả nhà thức giấc. CÆ¡m dá»n lên. CÆ¡m chia là m hai mâm. Mâm thứ nhất, ông bà Thiết ngồi vá»›i Minh-Can, còn lại tất cả ngồi chung má»™t mâm vá»›i chị Sá»u. Tuy ngồi không cùng mâm, nhưng bà Thiết luôn luôn hướng đôi mắt cá quả vá» phÃa Minh-Ãệ:
– Con trá»i đánh, tại sao không ngồi cho thẳng lên, mà lại khòm khòm thế kia.
Minh-Ãệ vá»™i ngồi ngay ngắn lại.
– Cái đầu cá rô thế kia mà mà y bỠkhông ăn à ?
Minh-Ãệ vá»™i gắp cái đầu cá rô bá» và o bát.
– Ãấy, nó ăn cá không à ? Không bao giá» nó ăn dưa cả. Ä‚n há»—n thế thì thôi.
Minh-Ãệ vá»™i gắp dưa ăn.
Minh-Can xen và o:
– Cái thứ há»§i mà mẹ cứ nói hoà i chi cho mệt. Từ nay má»—i bữa mẹ để bá»n con ăn xong rồi cho nó ăn có phải khá»i chướng mắt không?
Bà Thiết như tìm ra cái gì mới mẻ:
– Nà y chị Sá»u, từ nay chị đợi cả nhà ăn xong rồi hãy cho nó ăn nghe.
– Thưa bà vâng.
Vừa lúc đó, có tiếng trống ngÅ© liên thúc dân là ng phải tá»›i bá» sông nháºn nhiệm vụ. Có tiếng gá»i từ cổng và o:
– Minh-Ãệ Æ¡i! Ãi thôi, má»i ngưá»i Ä‘ang tụ há»p ở bá» sông chá» chúng mình đấy.
Minh-Ãệ vá»™i buông bát đứng dáºy, tìm cái móng, khoác áo tÆ¡i, chà o bố mẹ rồi cúi đầu ra Ä‘i. Nếu ai tinh ý, sẽ thấy vai nà ng rung động, và hai hà ng nước mắt tuôn rÆ¡i. Ãến cổng, đám bạn gái reo mừng:
– Ãệ đấy à ? Lại khóc rồi. Hôm nay chúng mình vừa vét, vừa nói chuyện, tha hồ mà há»p chợ như chim vỡ tổ.
– Tiểu thư Can đâu rồi? À, Ä‘á»i nà o bà Thiết cho chân tay nà ng lấm bùn nhỉ? Con và ng, con ngá»c mà .
Minh-Ãệ lẫn và o trong đám bạn gái. Trong đám bạn gái cùng lứa tuổi vá»›i Minh-Ãệ thì có bốn ngưá»i là Trinh-Dung, Ngá»c-Huệ, Thanh-Thảo, vá»›i Ngá»c-Nam là thân nhất. Năm ngưá»i nguyên là bạn há»c vá»›i nhau từ hồi năm sáu tuổi. Ngá»c-Nam há»i:
– Nghe thầy Thái nói, thì Minh-Ãệ phải là m những hai mươi công phải không? Chà , hai mươi ngà y thì chịu sao nổi?
Minh-Ãệ thản nhiên:
– Ãà nh chịu váºy chứ sao? Mẹ bắt thì phải là m.
– Vô lý chi tháºm, con nà o cÅ©ng là con, tại sao Minh-Ãệ lại phải cá»±c khổ cho con Minh-Can sung sướng?
– Tá»± mẹ mình muốn váºy, thì là m sao bây giá».
Thanh-Thảo bực mình:
– Nói vá»›i Minh-Ãệ tức bá» bu Ä‘i ý. ChÃnh bà ấy không có lấy má»™t chút ý thức nà o để tá»± vệ, thì Ngá»c-Nam có nói cÅ©ng vô Ãch.
– Mình là ngưá»i Ä‘á»c sách thì phải lấy chữ hiếu là m đầu.
Trinh-Dung lắc đầu:
– Bà là m như váºy má»›i chÃnh là bất hiếu, chứ không thể coi là hiếu.
– Tại sao?
– Trá»i Æ¡i! Bà thuá»™c là u Luáºn-ngữ, Hiếu-kinh mà không Ä‘á»c Thuyết-uyển cá»§a Lưu Hướng sao? Trong đó Lưu nhắc chuyện thầy Tăng Sâm là ngưá»i ngu hiếu.
– Nhắc cho mình đi.
Trinh-Dung thuáºt:
"... Tăng Sâm bừa ruá»™ng vá»›i cha, lỡ tay là m đứt mất má»™t Ãt rá»…. Cha là Tăng TÃch giáºn lắm, lấy gáºy đánh và o lưng. Tăn Sâm Ä‘au quá Ä‘iếng Ä‘i má»™t lúc má»›i hồi lại. Khi vá» nhà ông đến thưa vá»›i cha rằng:
– Hồi trưa con có tội, đến nỗi cha phải đánh, là m đau tay cha, con thực là lỗi đạo.
Nói xong ông lùi lại vừa gảy đà n, vừa hát, có ý để cha nghe tiếng, cho rằng Tăng Sâm không còn Ä‘au đớn gì nữa. Khổng-Tá» nghe chuyện ấy, bảo há»c trò cấm cá»a không cho Tăng Sâm và o. Tăng Sâm tá»± nghÄ© mình vô tá»™i, nhá» bạn há»i ngà i rằng mình tá»™i gì? Khổng-TỠđáp :
– Ngà y ông Thuấn phụng sá»± cha là Cổ Tẩu, lúc cha sai khiến gì, ông luôn ở bên cạnh; lúc cha giáºn dữ muốn giết thì lánh xa; cha đánh bằng roi vá»t thì cam chịu; đánh bằng gáºy gá»™c thì chạy trốn. Thế cho nên ông Cổ Tẩu không mang tiếng bất từ. Nay Sâm thá» cha liá»u mình để chiá»u cÆ¡n giáºn đến ná»—i ngất Ä‘i. Giá lỡ cha quá tay, mà chết Ä‘i, thì có phải là m cho cha mắc tá»™i không? Tá»™i bất hiếu đó còn to hÆ¡n nữa.
Tăng Sâm nghe lại chuyện, vá»™i đến tạ tá»™i vá»›i Khổng-Tá»" .
Minh-Ãệ chợt tỉnh ngá»™:
– Mình nhớ rồi. Cảm ơn Trinh-Dung.
– Cảm Æ¡n! Nhưng rồi Minh-Ãệ không có má»™t chút chà khà nà o thì đâu cÅ©ng và o đấy.
– Mình sẽ đổi dần dần.
Năm ngưá»i tá»›i bá» sông. Ãây là con sông nhá», chiá»u ngang chưa quá hai chục trượng. Con sông nà y là chi nhánh cá»§a con sông cái. Sông tuy không sâu, nhưng nó là con sông dẫn nước cho hai ba xã trong việc nông tang. Bấy giá» và o tiết tháng hai, nước sông Ä‘ang cạn tá»›i đáy, nên rất thuáºn tiện việc vét lòng cho sâu thêm. Dân là ng được chia thà nh từng toán. Má»—i toán phụ trách vét má»™t quãng. Cứ năm ngưá»i là má»™t toán. Trong toán, má»™t ngưá»i dùng móng xá»›i đất, má»™t ngưá»i đỡ đất, rồi chuyển cho ngưá»i thứ nhì, ngưá»i thứ nhì chuyển cho ngưá»i thứ ba. Ngưá»i thứ ba chuyển cho ngưá»i thứ tư. Ngưá»i thứ tư giữ nhiệm vụ đắp đất lên bá» sông.
Vì hoà ng nam bị gá»i Ä‘i tải lương, nên cứ năm sáu cô gái, má»›i có ngưá»i đà n ông. Những ngưá»i đà n ông nà y, tuổi trên bốn mươi cả rồi. Có thể nói, hỠở tuổi cha, tuổi chú cá»§a Trinh-Dung, Minh-Ãệ. Những ngưá»i đà n ông được chỉ định cầm móng xá»›i đất. Còn đám con gái thì chuyển, đắp đất. Há» vừa là m, vừa hát, vừa cưá»i đùa hồn nhiên, như không biết gì đến những nguy cÆ¡ tại Bắc-biên.
Khi mặt trá»i má»c cao, thì các bô lão xuất hiện. Các cụ chống gáºy đến há»i thăm, giám sát từng toán má»™t. Cứ khoảng hÆ¡n giá» (120 phút ngà y nay), thì lại có hồi trống báo hiệu nghỉ má»™t khắc (14 phút ngà y nay). Trong lúc nghỉ ngÆ¡i, há» nói chuyện huyên thiên. Nà o chuyện nhà , chuyện ruá»™ng, chuyện vưá»n, chuyện đà n gà , chuyện ao cá. Có toán lại nói chuyện cổ tÃch vá» những mưu mẹo cá»§a ngưá»i Tầu sai sứ sang gây rắc rồi vá»›i vua ta, rồi những thần đồng Việt xuất hiện, đối đáp vá»›i sứ Tà u v.v.
Toán cá»§a Minh-Ãệ thì chỉ bà n chuyện gia đình nà ng, vá» bà mẹ khắt khe vá»›i nà ng, và cưng chiá»u Minh-Can. Trinh-Dung nổi cáu:
– Bà muốn chiá»u Minh-Can thì chiá»u, nhưng Ãt ra nó cÅ©ng phải biết Ä‘iá»u, chứ có đâu đà nh hanh đỠmá», đặt Ä‘iá»u là m cho chị phải đòn. Mình như Minh-Ãệ mình nhè lúc bố mẹ Ä‘i vắng, mình Ä‘áºp cho nó má»™t tráºn, rồi muốn ra sao thì ra.
Ngá»c-Nam lắc đầu:
– Không ổn rồi! Con Minh-Can nó theo há»c trưá»ng Trung-nghÄ©a hầu, nó có võ, đụng và o nó thì nhừ đòn.
Trinh-Dung lắc đầu:
– Hoà n cảnh cá»§a Minh-Ãệ thì há»a chăng có đại sư Má»™c-Tồn Vá»ng-Thê má»›i cứu được mà thôi.
Nghe đến tiếng Má»™c-Tồn Vá»ng-Thê hòa thượng, má»i ngưá»i Ä‘á»u im bặt, tá» vẻ sợ hãi. Minh-Ãệ há»i:
– Má»™c-Tồn Vá»ng-Thê hòa thượng là ai váºy?
Ãến đó cụ Lý-trưởng Ä‘i qua, nghe Minh-Ãệ há»i, cụ vẫy tay:
– Là m việc Ä‘i, là m việc Ä‘i, đừng nói báºy mà chết cả bá»n bây giá».
Thanh-Thảo than:
– Thôi thì chỉ có cách khấn Bụt hiện lên giúp, may ra được mà thôi.
Gì chứ khấn Bụt thì Minh-Ãệ đã khấn nhiá»u rồi, nhưng chẳng bao giá» Bụt hiện lên giúp đỡ nà ng cả. Dù Bụt không hiện ra nhưng Quan-Âm lại giáng trần ban cho nà ng ba bảo bối. Vì váºy, đêm đêm nà ng vẫn thở hÃt, nháºp tÄ©nh, và đá»c kinh. Nà ng chỉ có thể thở hÃt nháºp tÄ©nh, nháºp tÄ©nh Ä‘á»c kinh và đá»c kinh thở hÃt, mà không thể vừa Ä‘á»c kinh, vừa nháºp tÄ©nh, vừa thở hÃt được.
Cứ như váºy, mưá»i buổi vét sông qua Ä‘i, ngưá»i nà o cÅ©ng mệt đứ đừ. Sau khi đã hết mưá»i công, hỠđược nghỉ. Còn Minh-Ãệ lại phải là m mưá»i công nữa thay cho em. Tuy nà ng có mệt má»i, nhưng tối vá», thở hÃt, thì cái mệt lại biến Ä‘i mất. Sang buổi thứ mưá»i má»™t, nà ng lại được phân công và o toán khác.
Buổi vét sông thứ mưá»i má»™t cá»§a Minh-Ãệ chấm dứt và o lúc xế Ngá».
Vì bị trúng lạnh từ hÆ¡n hai ngà y trước, thà nh ra, tối vá» nà ng thở hÃt, mà khà bế tắc không thông, nên hôm nay nà ng mệt nhừ. Vừa vỠđến nhà , nà ng thấy Minh-Can cùng vá»›i hai bạn trai, hai bạn gái Ä‘ang luyện võ vá»›i nhau ở sân. Minh-Can thấy nà ng vá», nó lên lá»›p:
– VỠmau, đun nước pha chè cho khách uống.
Minh-Ãệ thản nhiên và o bếp nấu nước, rồi pha trà . Má»™t ngưá»i bạn trai cá»§a Minh-Can há»i:
– Con ở nhà chị đấy à ?
– Gần như váºy.
Minh-Ãệ đã quen vá»›i cảnh nà y, nên nà ng nÃn nhịn. Vì mệt quá, nà ng và o bếp, chui trong đống rÆ¡m nằm nghỉ. Vừa thiu thiu thì chị Sá»u gá»i:
– Ãệ đâu?
Nà ng chưa kịp trả lá»i, thì cái cán chổi Ä‘áºp và o chân nà ng hai cái. Ãau quá, nà ng nhảy dá»±ng dáºy. Chị Sá»u quát:
– Có Ä‘i xay thóc, dã gạo không? Chiá»u nay mà không có gạo nấu cÆ¡m thì chỉ có chết, nhá»› nhá.
Sau khi Ä‘áºp Minh-Ãệ hai cán chổi, chị Sá»u ngẫm ra má»™t Ä‘iá»u là má»i khi chị Ä‘áºp sẽ thôi, là Minh-Ãệ ôm chân ngồi nhăn nhó má»™t lúc má»›i Ä‘i nổi. Bây giá» nà ng chỉ kêu lấy lệ, dưá»ng như không Ä‘au đớn gì.
Minh-Ãệ vá»™i lấy thúng và o gian nhà chứa thóc, xúc thóc Ä‘em ra cối xay. Xay xong lại phải sà ng, xảy, rồi Ä‘em gạo ra cối dã. Gạo dã xong, thì trá»i vá» chiá»u. Chịu Sá»u quát:
– Con ngẫn ngá» kia, mau quét nhà , rồi gánh nước rá»a chuồng lợn.
Minh-Ãệ tuy mệt nhừ, ngưá»i hâm hấp sốt, nhưng vẫn phải tuân hà nh. Nà ng gánh được hai gánh nước trót lá»t. Ãến gánh thứ ba thì trượt chân ngã lăn xuống đất. Không may, bắp chân chà phải mảnh sà nh, máu chảy ra chan chứa. Từ chị Sá»u, cho tá»›i Minh-Can, cùng mấy đứa em trai là Thắng, Lá»±c Ä‘á»u dương mắt thản nhiên nhìn. Nà ng quằn quại má»™t lúc, rồi cố gắng ngồi dáºy, uể oải ra vưá»n tìm cây thuốc dấu, hái mấy lá cho và o cối dã ra, đắp lên vết thương, rồi xé vạt áo cÅ© băng lại. Lát sau vết thương cầm máu. Nà ng lê bước vá» buồng, nằm xuống nghỉ. Nhưng chị Sá»u đã oang oang:
– Con ngớ ngẩn là m bộ, giả đau trốn việc đâu rồi? Có ra ngay không thì bảo?
Ghi chú:
Cây nhá»-nồi: loại cây má»c hoang khắp Việt-Nam. Tên Hán-Việt gá»i là Bách-thảo-sương. Tên khoa há»c
Tà i sản của The Creator
14-09-2008, 09:00 PM
57991135 Cạch !
Tham gia: Feb 2008
Äến từ: VN
Bà i gởi: 1,152
Thá»i gian online: 3 tuần 0 ngà y 14 giá»
Thanks: 359
Thanked 1,686 Times in 186 Posts
Nam Quốc SÆ¡n HÃ
Tác giả : Yên Tá» Cư SÄ© Trần Äại Sỹ
Thể lá»ai: Kiếm hiệp
Ghi chú:
Cây nhá»-nồi: loại cây má»c hoang khắp Việt-Nam. Tên Hán-Việt gá»i là Bách-thảo-sương. Tên khoa há»c là Pulvis Fumu carbonissantus. Khi dã cây nà y ra, thì có chất mầu Ä‘en, giống như nhá» nồi. Cây nà y tÃnh vị cay, hÆ¡i ấm, nháºp tâm, phế kinh, tác dụng cầm máu, trợ tiêu hóa, giải độc. Có thể dùng trị chảy máu cam, chảy máu chân răng, tả lỵ. Chảy máu chân răng: dã nhá» nồi bôi và o. Chảy máu cam: án nhá» nồi khô, thổi và o mÅ©i. Chữa ghẻ ngoà i da trẻ con: tán nhá» nồi khô, trá»™n vá»›i mỡ heo, mỡ gà bôi lên. Chữa tả lỵ: nhá» nồi khô uống vá»›i cháo nóng, ngà y hai lần, má»—i lần 8g.
Minh-Ãệ chưa kịp trả lá»i, thì tiếng Minh-Can nói:
– Chị để em và o, lôi nó ra cho chị nhá!
– Ừ, em là m dùm chị.
Minh-Can xồng xá»™c bước và o buồng, nó vung tay tát Minh-Ãệ hai cái, rồi quát:
– Giả đau trốn việc nà y!
Má»i khi Minh-Can tát, thì Minh-Ãệ cảm thấy Ä‘au đớn. Nhưng nay sau hai cái tát vá»›i tất cả sức lá»±c dáng và o mặt nà ng, mà nà ng chỉ cảm thấy hÆ¡i ran rát thôi. Minh-Can cÅ©ng nháºn ra Ä‘iá»u đó, thị bẻ quặt cánh tay nà ng, rồi nhắc bổng lên, ném ra sân đánh huỵch má»™t cái. Ãau quá, Minh-Ãệ nằm im, không bò dáºy được.
Minh-Can cáu:
– Con chết tiệt giả bộ nữa hả?
Nó co chân đá và o mông nà ng hai cái. Vốn đã bị đòn nhiá»u thà nh kinh nghiệm, Minh-Ãệ ngẫm ra khi bị đòn, nà ng cứ nháºp tÄ©nh thá»±c sâu, rồi thở hÃt, thì cái Ä‘au giảm má»™t ná»a. Vì váºy nà ng nhắm mắt nháºp tÄ©nh rồi thở hÃt. Hai cái đá khiến thân thể nà ng lăn Ä‘i hai ba vòng, nhưng nà ng vẫn nằm bất động. Thằng Mãnh chạy ra lay nà ng:
– Chị Ãệ, chị Ãệ.
Nà ng vẫn nằm bất động. Nó oà lên khóc:
– Chị Ãệ chết rồi, mau Ä‘i báo là ng.
Nói rồi nó chạy vá»™i Ä‘i. Chị Sá»u vá»™i ngăn lại:
– Con nỡm nà y nó giả đò đấy, em mà báo là ng, thì là ng há» ná»c cổ em ra hỠđánh cho mà coi.
Thằng bé vá»™i ngừng lại. Chị Sá»u vá»›i Minh-Can vá»™i khiêng Minh-Ãệ và o nhà , rồi Ä‘i luá»™c trứng, đánh cảm. Bấy giá» Minh-Can, chị Sá»u má»›i biết sợ. Chị sá» tay và o ngá»±c nà ng, thấy còn thoi thóp thở, nên yên tâm. Chị chỉ mặt thằng Mãnh, Tráng và con Minh-Nhà n:
– Muốn sống thì câm cái miệng, đứa nà o hé môi thì tao Ä‘áºp chết, nghe không?
Ba đứa trẻ im lặng gáºt đầu.
Khi mặt trá»i lặn, thì ông bà Thiết vá». Xe vừa dừng trước ngõ bà Thiết không thấy Minh-Ãệ ra dắt ngá»±a Ä‘i tắm, cùng cho ăn cá» như thưá»ng lệ, bà hét lên:
– Cái con trá»i đánh thánh đâm đâu rồi? Có ra tắm ngá»±a hay không?
Minh-Can đon đả cùng bốn đứa trẻ chạy ra:
– A, bố vá», mẹ vá».
Thằng Lợi chạy đến ôm chân bà , bà đẩy nó ra:
– Là m gì thế nà y, cút.
Sau khi đẩy đứa trẻ ra, bà chợt thấy nét mặt Minh-Can như có vẻ sợ hãi, tay bà vòng ra ôm lấy cổ con gái:
– Con gái cá»§a mẹ. Sao hôm nay ở trưá»ng có gì lạ không? Mẹ mua quà cho con đây nà y.
Bà móc trong bá»c ra cái khăn lụa, choà ng lên cổ Minh-Can. Thằng Lợi má»›i có bốn tuổi, thấy mẹ hắt há»§i mình, nó ngÆ¡ ngác nhìn bà Thiết bằng con mắt sợ hãi, rồi không hiểu nghÄ© sao nó òa lên khóc. Ông Thiết vá»™i bế nó lên lên, nó nức nở:
– Chị Sá»u vá»›i chị Can đánh chết chị Ãệ rồi.
Bà Thiết chép miệng:
– Cứ đánh chết nó đi cũng chẳng sao.
Ông Thiết cau mà y há»i chị Sá»u:
– Bây giỠnó ở đâu?
– Thưa ông, sau khi Ä‘i việc là ng vá», cháu bảo nó gánh nước rá»a chuồng lợn, nó giả bệnh rồi và o buồng nằm ngá»§, má»i việc nà o xay thóc, nà o dã gạo, nà o thổi cÆ¡m, em Can phải là m hết.
Láºp tức bà Thiết rống lên như trâu gầm:
– Ông thấy không, con trá»i tru, đất diệt; con tù đâm chó đéo nó như váºy đấy, nó là m khổ cho con tôi, trá»i hở trá»i???
Bà cầm hai bà n tay Minh-Can lên xem xét tá»· mỉ dưới ánh đèn, trong lòng đầy xót xa, bà bảo chị Sá»u:
– Từ nay trở Ä‘i, cái con thiên lôi đánh nó có dở chứng gì, thì mặc nó, chị đừng bắt đứa con châu ngá»c cá»§a tôi phải là m việc.
Minh-Can xen và o:
– Tá»± con muốn chÃnh tay mình xay thóc, dã gạo để dâng hiến cho bố mẹ chứ có phải chị Sá»u bảo con đâu? Mẹ đừng mắng chị ấy mà con phải tá»™i.
Bà Thiết ôm sát Minh-Can và o lòng:
– Ông thấy con nó có hiếu không? Thá»±c không thua Tá»-Lá»™ đội gạo, đâu kém vua Thuấn. Nó thá»±c được cả ngưá»i, cả nết, chứ đâu có như con khốn nạn kia.
Ông bà và o nhà thay quần áo, cÆ¡m đã dá»n lên. Cả nhà ngồi và o hai mâm cÆ¡m. Ông Thiết bảo Lá»±c:
– Con và o gá»i chị dáºy ăn cÆ¡m.
Thằng Lực và o buồng nói lớn:
– Chị Ãệ Æ¡i, dáºy ăn cÆ¡m.
Minh-Ãệ Ä‘au đớn, mệt má»i, lại Ä‘ang lên cÆ¡n sốt, chỉ ngất Ä‘i chứ chưa chết. Tuy nhiên trong cái ngất, nà ng ngá»§ được má»™t giấc, thà nh ra sức lá»±c dần dần trở lại. Nghe tiếng em gá»i, nà ng nói trong hÆ¡i thở hổn hển:
– Các em cứ ăn cơm đi, chị không ăn đâu.
Lực trở ra nói với mẹ:
– Chị Ãệ không ăn cÆ¡m.
Bà Thiết nghiến hai hà m răng và o nhau, mắt bà đỠgay, mở tròn như hai con ốc ang to. Bà rÃt lên:
– Mà y lại há»n hả? Mà y dá»—i hả? Có dáºy ngay không?
Giữa lúc đó, Minh-Ãệ từ từ tỉnh giấc, tay Ä‘au, chân Ä‘au, mông bị vết đá tÃm bầm, nà ng nghiến răng ngồi dáºy, nhưng vẫn không nổi. Bà Thiết chụp ngay đôi đũa cả rồi lao ngưá»i và o buồng Minh-Ãệ; không nói, không rằng, bà quất và o mông, và o lưng, và o vai nà ng liên tiếp không biết bao nhiêu cái. Mấy cái đầu Minh-Ãệ còn dãy đụa, nhưng mấy cái sau nà ng lại ngất Ä‘i, không biết gì nữa, mặc cho bà Thiết đánh. Ãánh má»™t lúc má»i tay, bà Thiết hÆ¡i ngạc nhiên, vì thấy Minh-Ãệ không rên siết như má»i khi, bà chán nản ngừng tay:
– Ãể thằng cha mà y dạy mà y.
Bà ra nhà ngoà i rống lên khóc với chồng:
– Ông thấy chưa? Nó là m gan, nằm lỳ ra không chịu dáºy. Con ông đấy, ông dạy nó Ä‘i.
Kinh nghiệm cho ông Thiết biết, nếu ông đưa ra lá»i bênh Minh-Ãệ, thì vợ sẽ đánh chết đứa con gái bất hạnh cá»§a mình. Nhược bằng ông hùa theo vợ, thì tá»™i cho nó, nên ông im lặng.
Bà Thiết thở hổn hển bảo Minh-Can:
– Con và o nắm cổ nó ném ra ngoà i vưá»n kia cho mẹ. Mẹ không chịu được nữa rồi.
ÃÆ°á»£c mẹ sai hà nh hạ kẻ thù, Minh-Can sướng quá, ả bước và o buồng chị túm áo ngá»±c nà ng nhắc bổng lên, rồi chạy ra vưá»n. Lúc đầu thị định ném nà ng ra sau vưá»n thôi, nhưng bá»—ng tÃnh ác nổi dáºy, thị chạy ra chuồng hôi rồi ném nà ng xuống. Bụp, Minh-Ãệ rÆ¡i xuống dưới hố đầy phân, đầy dòi bá» ngáºp đến ngang lưng. Nhưng vừa Ä‘au đớn, vừa mệt má»i, nà ng nà o biết gì? Ãầu nà ng gục và o bá» chuồng hôi.
Ghi chú:
Thá»i Lý, chưa có cầu tiêu che kÃn như bây giá». Thưá»ng má»—i nhà hay nhiá»u nhà chung nhau đà o má»™t hố sâu, bắc ván lên để ngồi Ä‘i đại tiểu tiện. Xung quanh trồng cây ré để che phòng ngưá»i ta "nhìn thấy". Cứ mấy ngà y, phân nhiá»u thì Ä‘em tro đổ lên trên. Khi nà o phân đầy, thì múc lên pha vá»›i nước Ä‘em bón cây, bón lúa.
Trong nhà , má»i ngưá»i vẫn tiếp tục ăn uống, vui vẻ. Bà Thiết vừa ăn, vừa nói vá»›i chồng:
– Không biết ma quái, của nợ ở đâu nó lạc và o nhà nà y là m khổ cho tôi, là m khổ cho con Minh-Can.
Tà i sản của The Creator
14-09-2008, 09:02 PM
57991135 Cạch !
Tham gia: Feb 2008
Äến từ: VN
Bà i gởi: 1,152
Thá»i gian online: 3 tuần 0 ngà y 14 giá»
Thanks: 359
Thanked 1,686 Times in 186 Posts
Nam Quốc SÆ¡n HÃ
» Tác giả : Yên Tá» Cư SÄ© Trần Äại Sỹ
» Thể lá»ai: Kiếm hiệp
HỒI THỨ NHÌ
Hoa trôi, bèo dạt đã đà nh,
Biết thân mình, biết pháºn mình thế thôi
(Ãoạn-trưá»ng tân thanh)
Minh-Ãệ mê mê tỉnh tỉnh, trong cÆ¡n sảng đó, phản ứng tá»± vệ cá»§a cÆ¡ thể khiến nà ng nà ng thở hÃt theo thức Quan-Âm dạy để chống lại Ä‘au đớn. Chỉ lát sau sức lá»±c sinh ra, nà ng bám bá» leo lên khá»i chuồng hôi. Ngưá»i đầy phân, nà ng lá»™i xuống ao tắm trong đêm khuya. Biết rằng vá» nhà sẽ bị đánh đòn nữa, nà ng nghÄ©:
– Mình đã đến thế nà y thì thôi đà nh chịu thua nghiệp quả, nếu như mình vỠnhà bây giỠkhông chừng bị đánh chết cũng nên. Nhưng biết đi đâu đây?
Chợt một tia sáng lòe lên trong đầu:
– Hay ta sang chùa Từ-quang xã Dương-xá xin sư cụ trị bệnh cho, bệnh khá»i rồi, ta sẽ trở vá» nhà sau váºy.
Nà ng thất thểu Ä‘i trong đêm khuya, trong khi cÆ¡n sốt hà nh hạ. Biết rằng bây giá», cổng là ng đã đóng, nà ng chui theo lá»— chó, vượt qua lÅ©y tre rà o ra ngoà i. Sau khi Ä‘i được má»™t quãng, ngưá»i vừa sốt, vừa mệt, nà ng vấp chân phải mô đất, ngã lá»™n Ä‘i hai vòng, nằm lăn ra, không bò dáºy được nữa. Tuy Ä‘au đớn, mệt má»i cùng cá»±c, nhưng đầu óc nà ng vẫn tÄ©nh táo, nà ng vẫn thở hÃt, để có sức lá»±c.
Cứ như váºy không biết bao nhiêu lâu, khi thì nà ng nháºp tÄ©nh, khi thì nà ng tụng kinh Bát-nhã. Nà ng nghÄ© thầm:
– Quan-Âm phán rằng khi nà o ta hợp được cả thở hÃt, nháºp tÄ©nh mà trong tâm niệm kinh Bát-nhã thì nghiệp chướng má»›i hết. Nhưng đã hÆ¡n năm qua, ta cố gắng là m hoà i mà nà o có đạt được. Bây giá» ta vừa thở hÃt, vừa tụng kinh Bát-nhã cho tăng sức khoẻ váºy.
Thế rồi nà ng tiếp tục, nhưng cÆ¡n sốt là m cho đầu óc nà ng mê loạn Ä‘i, trong khi tâm thức vẫn thở, vẫn hÃt, vẫn nhẩm Ä‘á»c kinh Bát-nhã. Thá»±c là chá»§ ý trồng hoa hoa chẳng má»c, vô tình tiếp liá»…u, liá»…u xanh tươi, trong cÆ¡n mê nà ng đã là m được cái công việc mà Quan-Âm dạy. Nhưng chợt nà ng thấy phÃa sau cần cổ cứng đơ, rồi hai đầu gối không động Ä‘áºy được nữa, ngưá»i nà ng nóng bá»ng như hòn than. Kinh hãi, nà ng nghÄ© thầm:
– Giá như có ai Ä‘áºp và o cổ mình má»™t cái thì hay biết mấy?
Ngưá»i cà ng cứng đơ, nà ng cà ng như mê loạn, tức nháºp tÄ©nh, trong khi mÅ©i vẫn thở hÃt, trong tâm nhẩm Ä‘á»c kinh Bát-nhã, rồi nà ng ngất Ä‘i, nhưng tiá»m thức vẫn là m việc.
Ãâu đó tiếng chuông chùa ban mai vá»ng lại, các cổng là ng mở ra, ngưá»i ngưá»i Ä‘i chợ, ra đồng là m việc. Má»™t cá»— xe ngá»±a từ xa Ä‘i tá»›i. Thình lình thằng bé đánh xe thấy phÃa trước có cô gái nằm ngang đưá»ng. Nó vá»™i giáºt cương cho ngá»±a dừng lại. Con ngá»±a bị kéo cương gấp, nó cất cao vó trước hà lên inh á»i. Má»™t ngưá»i ngồi trong xe ngó đầu ra há»i:
– Cái gì váºy Ãoan?
Ãứa bé đánh xe đáp:
– Thưa thầy có ngưá»i đà n bà nằm chết trên đưá»ng.
Ngưá»i trong xe vá»™i và ng nhảy xuống, ông sá» tay lên trán Minh-Ãệ thấy còn nóng. Ông bắt mạch, thấy mạch còn nhảy. Nhưng ngưá»i Minh-Ãệ tiết ra mùi phẩn hôi thối cùng cá»±c. Ông gá»i phu xe:
– Ãoan, xuống đây giúp thầy mau, ngưá»i nà y Ä‘ang bị sốt, chưa chết.
Vừa lúc đó, má»™t nông dân già dắt trâu Ä‘i tá»›i. Anh ta há»i:
– Ủa kìa thầy lang Hòa, kìa cháu Ãoan có chuyện gì váºy?
Ãoan đáp:
– Thầy trò tôi Ä‘i thăm bệnh ở là ng Thổ-lá»™i vừa vá» tá»›i đây thì thấy ngưá»i nà y nằm chết ngang đưá»ng.
Ông Hòa xua tay:
– Ngưá»i ta má»›i bị bệnh chứ chưa chết. Không biết nhà cá»a đâu, mà lại ra nằm ở ngoà i đưá»ng, ngoà i chợ thế nà y. Mau gá»i là ng đưa vá» nhà , để tôi trị cho.
Ngưá»i nông dân chỉ ngôi chùa:
– Kìa là chùa Từ-quang, tôi xin giúp thầy đưa ngưá»i nà y và o đó tạm trú đã.
Lão nông dân, cùng vá»›i thằng Ãoan khiêng Minh-Ãệ để lên xe, rồi ra roi cho ngá»±a chạy đến cổng chùa. Tá»›i cổng, lão giáºt chuông inh á»i. Má»™t đứa bé đầu trá»c lóc, nhưng mặc y phục thưá»ng, không phải ngưá»i Ä‘i tu, chạy ra cung tay:
– A-Di-Ãà Pháºt, chư khách có chuyện chi mà lên chùa sá»›m thế nà y? Ô kìa thầy lang Hòa. Ờ, cả Ãoan nữa.
Thầy lang Hòa đáp:
– Có ngưá»i đà n bà nằm mê man trên đưá»ng, chúng tôi vá»±c và o đây để nhá» bóng Pháºt cứu chữa cho bà ta.
Ãứa bé đánh xe há»i đứa trẻ ở chùa:
– Nghi ơi! Thằng Ninh đen, thằng Quang con ghế đâu?
Hai đứa trẻ khác từ trong sân chạy ra. Một đứa mặt đen thui nói:
– Ninh Mai hắc đế là tao đây.
Nó chỉ và o thằng bé da trắng:
– Thằng Quang con gái, hồi nà y hết con gái rồi. Bá»n tao nghe nói sáng nay mà y theo thầy Hòa Ä‘i chữa bệnh, nên nghỉ há»c. Sao mà y lại dẫn thầy và o đây?
Vừa nói thằng Ninh đen vừa mở cổng chùa mở. Xe và o trong sân.
Thằng Ãoan chỉ Minh-Ãệ:
– Có ngưá»i bị bệnh dá»c đưá»ng, thầy lang bảo tao đánh xe đưa há» và o đây để trị bệnh. Bá»n bay giúp tao má»™t tay.
Trá»i tảng sáng.
Ba đứa trẻ Ãoan, Ninh, Quang cùng khiêng Minh-Ãệ đưa và o nhà sau, để lên chiếc dưá»ng tre. Thầy lang Hòa xem mạch, ông chưa giải Ä‘oán xong bệnh thì sư trưởng tá»›i. Thầy vá»™i chắp tay:
– A-Di-Ãà Pháºt, bạch sư cụ.
Sư cụ đã đứng tuổi, khoảng trên dưới năm mươi, chắp tay đáp lá»… thầy lang rồi há»i:
– Bệnh tình tiểu thà chủ nà y ra sao?
Ghi chú:
Thá»i trước, các vị tăng thưá»ng được giá»›i bình dân gá»i bằng danh xưng: chú tiểu, sư bác, sư ông, sư cụ tùy theo tuổi hoặc tùy theo thứ báºc tu hà nh. Khi Pháºt-tá» xưng hô vá»›i các vị sư, thưá»ng gá»i là thầy hay sư-phụ. Như nhà sư còn trẻ thì gá»i là tiểu-sư-phụ, trung niên thì gá»i là sư phụ, còn đạo cao, đức trá»ng hoặc cao niên thì gá»i là đại-sư-phụ. Những ngưá»i không phải là Pháºt tá» thì gá»i chung các vị tăng bằng danh tá»± hòa thượng. Vị tăng còn nhá» tuổi thì gá»i là tiểu-hoà -thượng, trung niên thì gá»i là hòa-thượng. Còn khi những vị ấy cao niên, hoặc đạo cao đức trá»ng thì gá»i là đại-hòa-thượng, lúc đối thoại thì gá»i là đại-sư. Còn những danh xưng đại đức, thượng tá»a chỉ má»›i đây thôi.
– Bạch thầy khó chẩn Ä‘oán vô cùng. Tạm thá»i con là m cho cô ấy tỉnh lại đã, rồi sẽ tÃnh sau.
Thầy rút trong bá»c ra cái há»™p bằng bạc, mở há»™p lấy kim châm và o huyệt Nhân-trung cá»§a Minh-Ãệ. Minh-Ãệ Ä‘ang mÆ¡ mÆ¡, tỉnh tỉnh, nà ng rùng mình rồi mở mắt ra. Nhìn thấy sư ông cùng những ngưá»i lạ, nà ng lên tiếng há»i:
– Thưa thầy, đây là đâu? Tại sao con lại ở đây?
Vị sư nói:
– Ãây là Từ-quang tá»±. Bần tăng pháp danh Viên-Chiếu. Không rõ nguyên do nà o tiểu cô nương lại nằm giữa đưá»ng, may gặp y-sư Xuân-Hòa Ä‘i qua, mang và o đây để chữa trị.
Nhìn gương mặt từ ái, cùng lá»i nói ôn nhu cá»§a nhà sư, bất giác Minh-Ãệ òa lên khóc. Viên-Chiếu nhá» nhẹ:
– Tiểu cô nương chẳng nên thương tâm là m chi. Trên thế gian nà y có biết bao nhiêu Ä‘iá»u đứt ruá»™t ra được, mà chúng sinh vẫn phải chịu. Những Ä‘au khổ cá»§a cô nương là do nghiệp quả muôn và n kiếp trước để lại, chứ đâu phải má»›i đây?
Mấy bà là m công quả cho chùa đã đến từ bà o giá». Viên-Chiếu bảo má»™t bà :
– Bà Ãinh mau vá»±c cô đây ra ao tắm rá»a sạch sẽ, rồi cho cô mượn bá»™ quần áo mặc tạm. Tắm xong đưa cô và o phòng dà nh cho khách, để y-sư khám bệnh.
Ghi chú:
VIÊN-CHIẾU Bồ-tát (999 – 1091)tục danh là Mai Trá»±c, ngưá»i đất Phúc-Dương, huyện Long-Ãà m, là cháu cá»§a Linh-Cảm thái háºu, tức anh em con cô con cáºu vá»›i Nháºt-Tông (dương kim Long-thụy Thái-bình hoà ng đế tức vua Lý Thánh-Tông). Ngà i thuá»™c thế hệ thứ bẩy dòng thiá»n Quán-bÃch. Ngoà i ra ngà i còn là má»™t thi sÄ©. Ãá»™c giả sẽ thấy trong những hồi sau, ngà i có rất nhiá»u công lao trong việc đánh Tống, cùng hoằng dương chÃnh pháp thá»i Lý.
Bà Ãinh vá»±c Minh-Ãệ Ä‘i rồi, nhà sư há»i thầy lang:
– Phải chăng tiên sinh là đệ tỠcủa Vạn-thảo sơn trang? Bần tăng mắt kém không biết tiên sinh là cao đồ của vị nà o trong Vạn-thảo tứ tiên?
Thầy lang cung tay:
– Bạch thầy con là đệ tỠcủa đệ tam tiên.
Viên-Chiếu á một tiếng:
– Thì ra tiên sinh là đệ tỠcủa Yên-vương vương phi đấy, hèn chi y đạo cao thực.
Nguyên Hồng-SÆ¡n đại phu có nhiá»u đệ tá», nhưng chỉ bốn ngưá»i nổi danh y-thuáºt, y-đạo. Ngưá»i lá»›n nhất là Dương Bình, thầy cá»§a nhà vua, hiện giữ chức Thái-sư, lÄ©nh Tả kim-ngô đại tướng quân, tổng chỉ huy tháºp đạo Thiên-tá» binh, quyá»n hà nh cao hÆ¡n tể tướng. Ngưá»i thứ nhì là Hoà ng Giang cư sÄ©, hiện là chưởng môn phái Sà i-sÆ¡n, uy đức trải khắp thiên hạ. Ngưá»i thứ ba là Lê Thiếu-Mai, con gái cá»§a đại phu, trước đây là Vương phi cá»§a Yên-vương Triệu Thà nh nhà Tống. Từ khi Yên-vương hoăng, Vương phi Ä‘i khắp má»™t giải Hoa-Nam, Ãại-Việt, Ãại-lý cùng chư đệ tá» hà nh y-đạo cứu nhân độ thế. Ngưá»i thứ tư cÅ©ng là con trai đại phu tên Lê Văn, hiện là phò-mã Xiêm-quốc, lÄ©nh U-bon vương, tổng lÄ©nh binh mã toà n quốc. Tuy báºn rá»™n quân vụ, nhưng Vương cÅ©ng thiết láºp má»™t trưá»ng y khoa, đà o tạo y sÄ©, đệ tá» cá»§a vương hiện diện khắp nÆ¡i. Vì cả bốn Ä‘á»u có địa vị cao quý, nhưng vẫn hà nh y-đạo, phÆ¡i phá»›i nay đây, mai đó, cứu nhân độ thế, nên được ngưá»i đương thá»i tặng cho mỹ tá»± là Vạn-thảo tứ tiên.
Ghi chú:
Vá» hà nh trạng, xuất thân cá»§a Hồng-SÆ¡n đại phu, Lê Thiếu-Mai, Lê Văn xin Ä‘á»c Anh-hùng Tiêu-sÆ¡n, cá»§a Yên-tá» cư-sÄ©. Còn vá» việc Dương-Bình, Hoà ng giang cư-sÄ© oai trấn Hoa-Việt, xin Ä‘á»c Anh-linh thần võ tá»™c Việt, cùng tác giả, cÅ©ng do Xuân-thu Hoa-kỳ ấn hà nh.
Bà Ãinh chạy ra cung tay:
– Thưa thầy cô ấy đã tắm xong, xin thầy ra tay tiên.
Thầy Xuân-Hòa chẩn mạch, xem xét qua cÆ¡ thể Minh-Ãệ, rồi trầm ngâm nói má»™t mình:
– Cô nà y còn là má»™t trinh nữ, tuổi khoảng mưá»i sáu, do lao lá»±c quá độ, khà huyết hư nhược nên trúng phong-hà n cảm mạo từ hÆ¡n năm ngà y nay. Nhưng nhá» cô luyện ná»™i công phái Mê-linh từ lâu, ná»™i lá»±c phi thưá»ng, nên không bị liệt giưá»ng. Ừ, bị cảm đã không thuốc thang, không nằm nghỉ thì chá»›, lại còn lao lá»±c ở chá»— ẩm thấp, vì váºy kinh khà bế tắc, nên ná»™i công cao, chân khà mạnh mà không đẩy được hà n tà ra ngoà i. Hôm qua bị ngã, toạc chân đổ máu. Ãã dùng thuốc dấu, nhá» nồi cầm lại rồi.
Thầy há»i Minh-Ãệ:
– Tiếp theo, cô nương còn bị ngưá»i ta dùng cầm nã thá»§ bẻ tay, dưá»ng như là má»™t chiêu trong Tản-viên quyá»n pháp. Sau khi bẻ tay, ngưá»i ta ném cô nương xuống đất, nên trán, vai, đầu xương hông bị bầm. Cuối cùng cô nương bị há» dùng hai chiêu cước cá»§a phái Tản-viên đá và o huyệt Hoà n-khiêu phải, và ChÃ-thất trái. Chiêu số khá mạnh. Có lẽ ngưá»i đánh muốn giết cô đấy, vì vá»›i hai cái đá nà y nếu ngưá»i thưá»ng thì e mất mạng rồi, nhưng cô nương có ná»™i công cao thâm, nên chỉ ngất Ä‘i thôi. Ai đã đánh cô nương? Ãánh trong trưá»ng hợp nà o? Tại sao cô nương cÅ©ng biết võ công mà không chống trả?
Minh-Ãệ thấy thầy lang chẩn sÆ¡ mà biết rõ ngá»n nguồn, nên nà ng không dấu diếm:
– Thưa thầy ngưá»i đánh con là em ruá»™t con. Con không biết võ, mà nó lại là há»c trò trưá»ng Trung-nghÄ©a, vì váºy con chỉ biết nghiến răng chịu Ä‘au thôi.
Tất cả má»i ngưá»i Ä‘á»u kinh ngạc kêu lên tiếng ồ.
Thầy lang lắc đầu:
– Tôi phải gặp Trung-nghÄ©a đại tướng quân để lý luáºn vá»›i ông ta vá» việc nà y má»›i được. Mang danh là Trung là NghÄ©a, mà để cho há»c trò đả thương ngưá»i không biết võ thì còn dạy ai được? HÆ¡n nữa em định giết chị. Hừ...
Thầy im lặng một lát rồi tiếp:
– Tiếp theo, ngưá»i ta dùng trứng gà luá»™c đánh cảm cho cô nương, rồi cô nương lại bị ngưá»i nà o đó đánh bằng gáºy cứng tất cả 68 lần và o lưng, và o vai, bốn lần và o cánh tay. Như váºy chứng tá» cô nương bị đánh trong lúc ngồi, mà tuyệt cô nương không có ý chống cá»±. Ngưá»i đánh nà y không biết võ, nên các vết thương chá»— sâu, chá»— nông.
– Dạ, thưa thầy đúng đấy ạ. Ngưá»i đánh con chÃnh là mẹ con. Mẹ con đánh con bằng đũa cả.
Nhà sư Viên-Chiếu báºt lên tiếng niệm Pháºt:
– A-Di-Ãà Pháºt.
– Rồi không hiểu sao trong lúc cô nương Ä‘au đớn ngất Ä‘i, lại rÆ¡i xuống nhà cầu, đáng lẽ đến đây thì cô nương chết. Nhưng nhá» cô nương luyện ná»™i công phái Mê-linh đến trình độ khá thâm háºu, nên lại tỉnh dáºy, rồi Ä‘i trong đêm đến ná»—i ngất Ä‘i. Dám há»i, cô nương là đệ tá» cá»§a cao nhân nà o trong phái Mê-linh?
Minh-Ãệ ngÆ¡ ngác:
– Thưa thầy con chưa từng há»c võ, con cÅ©ng không có sư phụ, con cÅ©ng chưa biết phái Mê-linh là gì!
Thầy lang Xuân-Hòa tỠvẻ không hà i lòng:
– Tiểu cô nương, tôi đem tâm não trị bệnh cho cô nương, sao cô nương lại dấu tôi? Cô nương đã luyện nội công thượng thừa của phái Mê-linh từ mấy năm nay rồi, mà cô nương còn dấu tôi là m gì?
Minh-Ãệ chắp tay lạy:
– Thưa thầy quả con chưa há» táºp võ, nếu con táºp võ, thì Ä‘á»i nà o con để cho đứa em nó đánh Ä‘áºp nhục nhã như váºy?
Nà ng ngồi dáºy chắp tay ngá»a mặt nhìn ra tượng Quan-Thế-Âm ngoà i sân:
– Nam-mô cứu khổ cứu nạn Quan-Thế-âm bồ tát, đệ tá» xin thá» trước ngà i rằng đệ tá» chưa từng táºp võ, cÅ©ng không há» biết phái Mê-linh là gì. Nếu đệ tá» nói dối, thì thân nà y sa mưá»i tám tầng địa ngục Ä‘á»i Ä‘á»i, kiếp kiếp.
Thá»i bấy giá» Pháºt-giáo là quốc giáo, từ tăng ni cho tá»›i Pháºt tá» Ä‘á»u hết sức thuần thà nh, đạo đức. Bất cứ ngưá»i ta bị nghi ngá» Ä‘iá»u gì, thì chỉ cần tá»›i bà n thá» Pháºt thá», là sá»± oan uổng được cởi bá». Thấy Minh-Ãệ tâm thà nh, thỠđộc như váºy, nhà sư Viên-Chiếu bước tá»›i cầm mạch, rồi ông dùng ná»™i công đẩy và o ngưá»i nà ng. Ông thấy trong ngưá»i nà ng có má»™t luồng ná»™i công âm nhu, pha lẫn thiá»n công, đúng là ná»™i công Mê-linh, phản ứng lại cá»±c mạnh. Ông dồn chân khà sang mạnh hÆ¡n, sức chống tá»± nhiên biến mất, mà lại hóa thà nh sức hút, khiến chân khà cá»§a ông à o à o tuôn ra. Kinh hãi ông vá»™i thu liá»…m chân khà lại, rồi nhảy lùi ba bước. Ông biến sắc nhìn Minh-Ãệ, thấy nét mặt nà ng ôn hòa, thà nh thá»±c chứ không phải sảo trá. Như váºy ná»™i công cá»§a nà ng do đâu mà có?
Thầy lang Xuân-Hòa thở dà i:
– Bạch thầy, đệ tỠnói có đúng không?
– Vâng, thầy luáºn đúng.
Viên-Chiếu đáp: Nhưng bần tăng e trung gian có Ä‘iá»u gì bà máºt chăng. Tiểu cô nương đây là con Pháºt, ắt không dám thá» dối đâu. Ta không nên kết tá»™i cô vá»™i.
Ông há»i Minh-Ãệ:
– Thế từ trước đến giỠcó ai giảng cho con vỠyếu quyết kinh Bát-nhã không?
– Bạch thầy có. Con là Pháºt-tá», nên ngà y nà o sáng, chiá»u, cùng những lúc gặp Ä‘iá»u khổ ải, con Ä‘á»u niệm kinh Bát-nhã cả.
Viên-Chiếu, Xuân-Hòa nhìn nhau gáºt đầu.
– Thế có ai dạy con thở hÃt không?
– Thưa thầy có.
Thầy lang Xuân-Hòa gáºt đầu:
– Ai đã dạy cô nương, dạy trong trưá»ng hợp nà o?
Minh-Ãệ cúi đầu thuáºt chi tiết việc nà ng được dạy nháºp tÄ©nh, thở hÃt, nhưng nà ng không nói rõ là do Quan-Âm dạy, mà lướt qua:
– Ngưá»i dạy con, bắt con phải phát thệ không được nói cho ai biết danh hiệu cá»§a ngưá»i, nên con... con không dám khai.
Xuân-Hòa thở phà o:
– Tôi nói cho cô nương biết, phúc trạch cô nương dồi dà o còn hÆ¡n núi Tản-viên nữa. Cô nương đã được má»™t vị có thân pháºn cao không biết bao nhiêu mà kể dạy khÃ-công thượng thừa cho cô nương, rồi lại giảng tâm pháp thiá»n công cho cô nương nữa, mà cô nương không biết đấy thôi.
Sá»± thá»±c Xuân-Hòa muốn nói đến má»™t ngưá»i tại thế, trong khi Minh-Ãệ lại tưởng là ông nói đến ngà i Quán-Thế-Âm, nà ng gáºt đầu, tỠý hiểu:
– Dạ khi con thấy ngưá»i xuất hiện, con đã biết ngưá»i là ai và đảnh lá»… rồi.
Thầy lang Hoà gáºt đầu:
– Bây giỠtrước hết tôi trị cảm mạo cho cô nương bằng châm cứu, sau tôi tặng cô nương mấy lá cao để dán và o các vết thương.
Nói rồi thầy lấy kim châm và o huyệt Phong-trì, Phong-phá»§, Phong-môn, Túc-tam-lý, Hiệp-cốc, Tháºn-du, sau đó quay kim. Má»™t khắc sau mồ hôi trên ngưá»i Minh-Ãệ xuất ra như tắm, bao nhiêu cái mệt má»i, bao nhiêu cái nặng ná» trên cÆ¡ thể biến mất. Thầy há»i:
– Sao, cô nương thấy sao?
– Thưa thầy con chỉ còn thấy nhức trên trán một tẹo thôi ạ.
– Dễ mà .
Thầy lại dùng kim châm và o huyệt Dương-bạch, Toán-trúc, Háºu-khê, rồi quay kim, chưa đầy mưá»i tiếng Ä‘áºp tim, thì cảm giác Ä‘au đơn, nhức trán cá»§a Minh-Ãệ hoà n toà n biến mất. Thầy móc trong bá»c ra hai há»™p cao:
– Tôi biếu tiểu cô nương hai há»™p cao nà y. Há»™p xanh, cô nương bôi và o mấy vết thương chảy máu. Khi nà o những vết đó đóng vảy, thì cô nương dùng há»™p mầu và ng xoa lên các vết bầm. Cứ như váºy khoảng ná»a tháng thì khá»i hẳn, không lo gì nữa. Thôi tôi xin kiếu.
Minh-Ãệ chắp tay lá»… ba lá»…:
– Hiện trên ngưá»i con không có má»™t đồng, chả biết lấy gì tạ thầy.
Xuân-Hòa xua tay:
– Cô nương đừng ái ngại.
Minh-Ãệ cúi đầu:
– Ân đức nà y của thầy không bao giỠcon quên.
Thầy lang bước khá»i phòng. Thằng bé đánh xe tên Ãoan nói vá»›i hai đứa trẻ tên Ninh, Quang:
– Chiá»u gặp lại.
– Ừ, chiá»u gặp lại.
Nhà sư Viên-Chiếu tiá»…n thầy lang ra cá»a, rồi trở và o nói vá»›i bà Ãinh:
– Bà cho tiểu cô nương đây trú tại căn phòng phÃa sau nhà tổ, hằng ngà y chăm sóc cho cô. Khi nà o cô khá»i, thì thầy sẽ cho ngưá»i đưa cô vá» vá»›i bố mẹ cô.
Hai đứa trẻ tên Ninh, Quang lăng xăng dá»n phòng cho Minh-Ãệ ở. Minh-Ãệ nhìn hai đứa: mặt mÅ©i khôi ngô, dáng khoẻ mạnh, tuổi khoảng 8-9. Thằng Quang chỉ cái giưá»ng bảo nà ng:
– Chị nằm đây mà nghỉ, em đi lấy cháo nóng cho chị ăn. Cháo nóng nấu với lá hà nh, gừng, chữa cảm hay lắm.
Minh-Ãệ há»i thằng Ninh:
– Các em đi tu đấy à ?
– Không! Bá»n em là trẻ trong là ng, cùng đến trưá»ng há»c chữ vá»›i nhau. Ãợi lá»›n lên má»›i xin há»c thầy đồ Thái.
– Trong chùa có mấy đứa như em?
– Tất cả mưá»i tám đứa. Nhưng chỉ năm đứa em là chÆ¡i thân vá»›i nhau thôi. Năm đứa chúng em là con nhà nghèo, nên phải giúp đỡ việc vặt trong chùa, là ng má»›i nuôi bá»n em. Năm trước, riêng thằng Ãoan được thầy lang Hòa Ä‘em vá» nhà dạy thuốc nên chỉ còn bốn đứa. Em tên là Ninh, vì da em Ä‘en nên chúng nó gá»i em là Ninh Ä‘en, rồi Ninh Mai hắc-đế. Thằng Quang tÃnh rụt rè như con gái, nên có qúy danh là Quang con ghế. Trước kia thằng Ãoan không có qúy danh, từ ngà y theo thầy lang Hòa, nó có tên là Ãoan lang băm.
– Em nói bá»n em có năm đứa, sao chỉ thấy có ba?
À thằng Nghi lùn vắng mặt, vì sư cụ sai nó Ä‘i đưa thư. Có lẽ chiá»u má»›i vá». Còn thằng Dáºt lé thăm quê, mai má»›i lên.
– Thế bá»n em là m việc gì trong chùa?
– Có là m gì đâu? Sáng dáºy sá»›m nháºp thiá»n, xong là m việc vặt như lau tượng, quét sân. Trưa thì há»c chữ. Thằng Ãoan ở vá»›i thầy lang Hòa nhưng trưa phải đến đây há»c chữ.
Vì vết thương trên ngưá»i quá nhiá»u, hÆ¡i cỠđộng là đau, nên Minh-Ãệ đóng cá»a, ngồi trong phòng thở hÃt, nháºp tÄ©nh cùng luyện yếu chỉ kinh Bát-nhã. Bốn đứa trẻ Dáºt, Quang, Nghi, Ninh thay nhau Ä‘em cháo, nước đến phòng cho nà ng. Nhá» thầy lang, nà ng biết ba bảo bối mà Quan-Âm dạy nà ng là ná»™i công thượng thừa cá»§a phái Mê-linh, nên nà ng cứ luyện Ä‘i, luyện lại suốt ngà y. Sang đến ngà y thứ tư, thì các vết thương chảy máu đã đóng vảy, nên sáng, chiá»u nà ng Ä‘á»u lên bảo Ä‘iện dá»± khóa lá»…. Thá»i giá» còn lại, nà ng giúp việc chùa như quét sân, nhặt rau, dã gạo, nấu bếp, kể cả là m cá». Những ngưá»i là m công quả trên chùa, ngoà i bà Ãinh ra, còn đến trên mưá»i bà . Há» Ä‘á»u ở và o tuổi trên năm mươi, rất thuần thà nh. Nghe chuyện Minh-Ãệ, bà nà o cÅ©ng thương cảm hết. Các bà may quần áo cho Minh-Ãệ mặc. Trong các bà , thì bà Hiếu, bà Liên, bà Ãức là ba bà hay săn sóc nà ng nhất. Vì váºy, đôi khi nà ng tá»§i thân:
– Tại sao mẹ mình lại không thương mình bằng mấy bà nà y? Giá mình có một bà mẹ như mấy bà nà y có phải hạnh phúc biết bao nhiêu không?
Trong chùa, ngoà i sư trưởng Viên-Chiếu, còn có năm nhà sư trẻ, pháp danh Viên-Căn, Viên-Má»™c, Viên-Chi, Viên-Diệp, Viên-Hoa, tuổi khoảng 24-25 và mưá»i chú tiểu, tuổi từ 10 đến 15, vá»›i năm đứa trẻ Dáºt, Quang, Nghi, Ãoan, Ninh.
Công việc cá»§a chư tăng trong chùa rất giản dị. Sáng sá»›m dáºy dá»± khóa lá»…, sau đó ngồi nghe sư trưởng giảng kinh. Buổi giảng kinh thưá»ng kết thúc trước Ngá». Ä‚n cÆ¡m trưa xong, thì chư tăng phân tán Ä‘i là m việc. Chiá»u, ai nấy vá» tịnh thất cá»§a mình nháºp thiá»n.
Khi dá»n dẹp Tà ng-kinh các, Minh-Ãệ thấy ở đây cạnh những kinh Ä‘iển nhà Pháºt, còn có không biết bao nhiêu sách cá»§a Nho-gia, Ãạo-gia, cùng kinh, sá», tá», táºp. Vì váºy ngoà i những lúc là m việc, nà ng lại Ä‘em sách vá» phòng Ä‘á»c, thà nh ra cuá»™c sống ở chùa vá»›i nà ng trở thà nh những ngà y thanh nhà n, hạnh phúc gấp trăm, gấp nghìn lần ở vá»›i cha mẹ.
Năm đứa trẻ đối vá»›i nà ng cá»±c kỳ thân thiết. Tuy chúng má»›i há»c có ba năm, mà đã hết Tam thiên tá»±, Ấu há»c ngÅ© ngôn thi, và bắt đầu há»c Nam sá». Sau buổi há»c trên chùa do thầy đồ trong là ng dạy, chúng lại xuống phòng nà ng, xin nà ng kể chuyện cổ tÃch, chuyện lịch sá» cho chúng nghe. Riết rồi Minh-Ãệ trở thà nh má»™t bà đồ cá»§a chúng. Vì nà ng ngá»t ngà o, dá»… tÃnh, nên chúng luôn luôn ở cạnh nà ng.
Má»™t hôm sư trưởng gá»i bà Ãinh vá»›i Minh-Ãệ lên bảo Ä‘iện, dạy rằng:
– Thầy có việc cùng chư tăng phải Ä‘i xa dá»± kiết hạ trong mấy tháng má»›i vá». Váºy nhất thiết má»i việc ở nhà thầy giao cho bà vá»›i Minh-Ãệ. Nếu có chư tăng, hoặc khách vãng lai, thì phải là m cÆ¡m chay, mang hoa quả cúng dà ng cho chu đáo.
Ông dặn năm đứa trẻ:
– Năm con ở nhà phải hết sức nghe lá»i chị Minh-Ãệ. Má»—i khi có Ä‘iá»u gì không hiểu, thì nhá» chị giảng cho.
Năm đứa reo hò:
– Bạch cụ, chúng con xin tuân pháp dụ của cụ ạ.
Ãúng là vắng chá»§ nhà , gà má»c Ä‘uôi tôm. Năm đứa trẻ Ä‘ang tuổi lá»›n, chúng leo trèo, nghịch ngợm khiếp lắm. Lúc đầu Minh-Ãệ la chúng. Nhưng hôm nay la, thì mai chúng lại tái phạm. Biết cái tuổi nà y ưa ngá»t, nà ng bảo năm đứa:
– Nếu trong năm em, mà em nà o phạm tội, thì tối chị không kể chuyện cho nghe nữa.
Quả nhiên biện pháp nà y hiệu nghiệm. Từ đấy, nà ng nói gì, chúng nghe răm rắp. Trong năm đứa thì Phạm Dáºt lá»›n tuổi nhất, tÃnh tình cẩn trá»ng. Bố mẹ nó là m tá Ä‘iá»n, nhưng năm ngoái ruá»™ng bị sâu ăn, không đủ lúa dẫn tô cho chá»§ Ä‘iá»n, nên chá»§ Ä‘iá»n siết nợ căn nhà á»p ẹp vá»›i miếng đất nhá» Ä‘em bán trừ nợ. Mẹ nó phải bán thân là m đầy tá»› cho má»™t phú gia, bố nó thì là m lá»±c Ä‘iá»n cho nhà giầu kiếm ăn. Riêng nó, được sư cụ mang vá» chùa nuôi cho ăn há»c. Trong chùa, nó phụ trách chăn trâu cắt cá». Thứ nhì là VÅ© Quang, gia đình nó tương đối khá giả, nhưng năm trước đây bố nó bị bệnh hoạn, nên gia đình khánh kiệt. Khi bố nó chết, mẹ nó phải vay tiá»n cá»§a má»™t ông nhà giầu chôn cất. Ãoạn tang chồng, mẹ nó không có tiá»n trả nợ, phải chịu tái giá, là m lẽ cho chá»§ nợ. Nhưng ông chá»§ nợ chỉ yêu mẹ, mà không yêu con, ông đánh Ä‘áºp nó hoà i, chịu không nổi, nó bá» Ä‘i ăn mà y. Sư cụ thương tình, Ä‘em nó vá» nuôi dạy. Ãứa thứ bà là Hoà ng Nghi, không biết lý lịch ra sao. Ngưá»i trong là ng thuáºt rằng, cách đây mưá»i năm, có má»™t ông cỡi ngá»±a bị thương nặng, lưng địu đột đứa trẻ đến chùa xin trú ngụ qua đêm. Sư cụ thương tình băng bó vết thương cứu ông, cùng nấu cháo cho đứa trẻ uống. Ãêm đó sư cụ vá»›i ông ta nói chuyện đến sáng. Hôm sau, ông ta trao đứa trẻ cho sư cụ nuôi dùm, rồi lên ngá»±a ra Ä‘i. Ãứa trẻ lá»›n lên trong chùa, không biết cha mẹ là ai. Cái tên Hoà ng Nghi là do sư cụ đặt cho nó. Trong năm trẻ, thì Nghi cá»±c kỳ thông minh. Tuy má»›i mưá»i tuổi, mà nó đã há»c sang Tứ-thư, biết là m thÆ¡, phú, soạn văn tế; nó lại lắm mưu nhiá»u mẹo. Ãứa trẻ thứ tư là Lý Ãoan. Bố mẹ nó là m nghá» thợ rèn, năm trước đây có giặc, bố nó bị xung quân, rồi tá» tráºn. Là ng cấp ruá»™ng tá» tuất cho mẹ con nó. Nhưng năm sau, mẹ nó chết, là ng lại giao ruá»™ng tuất cho chùa, để chùa nuôi dạy nó. Cuối cùng là Trần Ninh, nó là con ông thá»§ bạ trong là ng. Cho nên sáng nó đến chùa há»c, chiá»u lại trở vá» nhà .
HÆ¡n ná»a tháng sau, có chiếc xe song mã Ä‘áºu trước chùa, trên xe, má»™t đôi nam nữ ngồi rất nhà n nhã, tuổi khoảng trên bốn chục. Nam thì tướng mặt, thân hình cá»±c kỳ hùng tráng, uy vÅ©. Nữ thì thanh nhã, nhưng đẹp tuyệt trần. Cả hai Ä‘eo kiếm trên lưng. Phu đánh xe là má»™t ngưá»i đà n ông lá»±c lưỡng tuổi trên hai mươi. Minh-Ãệ vá»™i chạy ra chắp tay:
– KÃnh chà o quý khách. Không mấy khi quý khách vãng cảnh chùa, má»i qúy khách và o chùa lá»… Pháºt.
Ngưá»i nữ há»i:
– Cháu gái, thế sư trưởng đâu?
Minh-Ãệ nghe giá»ng nói cá»§a bà hÆ¡i lạ, nà ng cung tay:.
– Thưa bà thầy cháu cùng chư tăng vắng nhà Ãt ngà y.
Ngưá»i đà n bà nói:
– Tiếc quá, Viên-Chiếu đại sư vân du xa. Chúng tôi vá»›i đại sư là chá»— thâm giao. Tuy đại sư vắng nhà nhưng chúng tôi cứ và o chùa chá» Ãt ngà y váºy.
Tiếng « đại » bà nói thà nh tiếng « lại ».
Ngưá»i đà n ông nói nhá» vá»›i vợ:
Tà i sản của The Creator
Từ khóa được google tìm thấy
1057-1077 vua nao , ãàçåòà , áåñïëàòíàÿ , àâòîìîáèëÿ , âèäåîíàáëþäåíèå , àíãåë , àíãëî , àíàëüíûé , ãîëîâîëîìêè , âîë÷àò , äîìàøíèé , äóøåâûå , ãðóçèÿ , áþäæåòèðîâàíèå , çàäàíèÿ , çàâîä , çàðàáîòîê , çîëîòî , êàëüÿíû , êàìèí , êàðàîêå , èçâåñòèÿ , ëèòåðàòóðà , êíèãà , êíèãó , êîìïüþòåðîâ , êîðîëü , ëîøàäè , èñëàì , ëþäåé , ìåíåäæìåíò , ìåðëåí , ìåðòâûå , ïàðôþìåðèÿ , íèêîëü , ïëèòêà , ïèööà , ìèýëü , ïîñòíîå , ìîñýíåðãîñáûò , íîóòáóê , ïîðíîðàññêàçû , íóäèçì , îòåëè , ìóðìàíñê , ïðîäâèæåíèå , îðóæèå , ñäàòü , ñâèíãåðû , ñåðâåð , ñëóæáà , òàéëàíä , ôàêòû , õåíòàé , òàíöû , ôèíñêàÿ , õèðóðãèÿ , ôîìåíêî , ôîòîãðàôèè , õðåíîâûé , ýâàêóàòîð , ýëüäîðàäî , ÿíäåêñ , æàííà , øàõìàòû , ÷åëñè